RoHS và REACH thường bị dùng lẫn trong cùng một câu: “sản phẩm này đã đạt REACH và RoHS chưa?”. Nhưng hai bộ quy định này có phạm vi, ngưỡng và nghĩa vụ khác nhau về bản chất. Dùng một báo cáo của bộ này để trả lời cho bộ kia là một trong những sai sót phổ biến nhất trong hồ sơ xuất khẩu sang EU.
Bài viết này so sánh hai bộ quy định theo năm tiêu chí thực tế: phạm vi, danh mục chất, cách tính ngưỡng, nghĩa vụ cung cấp thông tin và điểm chồng lấn mà doanh nghiệp điện tử hay gặp.
1. Hai bộ quy định khác nhau về bản chất
| Tiêu chí | RoHS | REACH |
|---|---|---|
| Bản chất | Giới hạn một danh sách chất trong thiết bị điện – điện tử | Khung quản lý hoá chất nói chung cho mọi sản phẩm lưu thông trên thị trường EU |
| Phạm vi | Thiết bị điện – điện tử thuộc phạm vi Chỉ thị | Hoá chất, hỗn hợp và sản phẩm (article) — gần như mọi loại hàng hoá |
| Danh mục chất | Danh sách chất bị hạn chế cố định (10 chất) | Nhiều danh mục khác nhau: danh mục chất ứng viên, phụ lục hạn chế, phụ lục cấp phép |
| Cách tính ngưỡng | Theo vật liệu đồng nhất | Tuỳ cơ chế: ngưỡng theo sản phẩm, theo vật liệu hoặc theo điều kiện sử dụng cụ thể |
| Nghĩa vụ điển hình | Đánh giá hợp quy, dấu CE, tuyên bố hợp quy, hồ sơ kỹ thuật | Thông tin cho khách hàng khi có chất ứng viên trong sản phẩm; khai báo vào cơ sở dữ liệu của cơ quan châu Âu; tuân thủ các hạn chế và cấp phép áp dụng |
2. Điểm khác nhau quan trọng nhất: cách tính ngưỡng 0,1%
Cả hai bộ đều nhắc tới mức 0,1%, nhưng ý nghĩa hoàn toàn khác nhau — và đây là nguồn gốc của rất nhiều hiểu nhầm:
- Trong RoHS: ngưỡng 0,1% tính theo khối lượng vật liệu đồng nhất (riêng cadimi ở ngưỡng chặt hơn). Nghĩa là mỗi vật liệu riêng biệt phải được đánh giá độc lập.
- Trong REACH: mức 0,1% gắn với nghĩa vụ thông tin khi một sản phẩm chứa chất thuộc danh mục chất ứng viên vượt mức đó, và cách tính thường gắn với cả sản phẩm thay vì từng vật liệu đồng nhất.
Vì vậy, một sản phẩm có thể đạt RoHS ở cấp vật liệu mà vẫn có nghĩa vụ thông tin theo REACH ở cấp sản phẩm — và ngược lại.
3. Nghĩa vụ thông tin theo REACH mà doanh nghiệp điện tử hay bỏ sót
Ba nghĩa vụ thường bị bỏ qua khi doanh nghiệp chỉ tập trung vào RoHS:
- Cung cấp thông tin cho khách hàng khi sản phẩm chứa chất thuộc danh mục chất ứng viên vượt mức quy định. Nghĩa vụ này áp dụng cho cả hàng hoá thành phẩm và linh kiện bán rời.
- Cập nhật khi danh mục chất thay đổi. Danh mục chất ứng viên được bổ sung theo thời gian, nên một hồ sơ “đã đạt REACH” có thể không còn đúng sau vài đợt cập nhật.
- Khai báo vào cơ sở dữ liệu của cơ quan châu Âu đối với sản phẩm chứa chất ứng viên vượt mức, theo lộ trình đã áp dụng từ đầu năm 2021.
Với chuỗi cung ứng điện tử, các chất thường xuất hiện trong danh mục chất ứng viên là nhóm hoá dẻo, một số chất chống cháy, và các kim loại nặng trong hợp kim hoặc lớp mạ.
4. Bốn hiểu nhầm phổ biến
| Hiểu nhầm | Thực tế | Cách tránh |
|---|---|---|
| “REACH chỉ áp dụng cho hoá chất, không áp dụng cho linh kiện điện tử” | REACH áp dụng cho mọi sản phẩm lưu thông trên thị trường EU, kể cả linh kiện | Bổ sung câu hỏi về chất ứng viên trong biểu mẫu khai báo vật liệu |
| “Có báo cáo RoHS là đủ cho REACH” | Hai bộ có danh mục chất khác nhau; báo cáo RoHS thường chỉ gồm 10 chất bị hạn chế | Yêu cầu khai báo theo cả hai danh mục ngay từ đầu |
| “Ngưỡng 0,1% là giống nhau ở cả hai bộ” | RoHS tính theo vật liệu đồng nhất; REACH tính theo cơ chế riêng của từng nghĩa vụ | Ghi rõ cơ sở tính trong mọi báo cáo và khai báo |
| “REACH sẽ thay thế RoHS” | Hai bộ song song; RoHS là quy định chuyên ngành cho thiết bị điện – điện tử | Quản lý hai bộ nghĩa vụ trong cùng một hồ sơ sản phẩm |
5. Quản lý hai bộ nghĩa vụ trong một hồ sơ
| Việc cần làm | Phục vụ RoHS | Phục vụ REACH |
|---|---|---|
| Danh mục vật liệu đồng nhất theo mã hàng | Có | Có (là cơ sở để tính lại theo sản phẩm) |
| Khai báo vật liệu của nhà cung cấp | Có | Có |
| Kiểm tra danh mục chất bị hạn chế | Có | Không thay thế |
| Kiểm tra danh mục chất ứng viên | Không thay thế | Có |
| Báo cáo thử định kỳ cho vật liệu rủi ro | Có | Hữu ích khi cần chứng minh nồng độ chất ứng viên |
| Thông tin cung cấp cho khách hàng | Tuyên bố hợp quy | Thông tin về chất ứng viên kèm hướng dẫn sử dụng an toàn |
Điểm thuận lợi: phần lớn công việc thu thập dữ liệu phục vụ chung cho cả hai. Nếu biểu mẫu khai báo được thiết kế đúng ngay từ đầu, doanh nghiệp không phải đi hỏi lại nhà cung cấp mỗi khi khách hàng chuyển từ yêu cầu RoHS sang yêu cầu REACH.
6. Câu hỏi thường gặp
Sản phẩm đã có báo cáo RoHS thì có cần làm thêm gì cho REACH?
Cần kiểm tra xem sản phẩm có chứa chất nào thuộc danh mục chất ứng viên vượt mức quy định hay không, và có nghĩa vụ thông tin tương ứng hay không. Báo cáo RoHS chỉ bao gồm danh mục chất bị hạn chế nên không đủ để trả lời.
Linh kiện rời có thuộc phạm vi REACH không?
Có. REACH áp dụng cho sản phẩm lưu thông trên thị trường EU, bao gồm linh kiện bán rời. Vì vậy các yêu cầu khai báo từ khách hàng châu Âu ngày càng bao gồm cả danh mục chất ứng viên.
Có cần khai báo vào cơ sở dữ liệu của cơ quan châu Âu không?
Nghĩa vụ này gắn với việc sản phẩm chứa chất ứng viên vượt mức quy định, và thường thuộc trách nhiệm của bên đưa sản phẩm ra thị trường. Doanh nghiệp sản xuất cần cung cấp dữ liệu để bên đó thực hiện.
Nếu không có chất ứng viên trong sản phẩm thì cần làm gì?
Vẫn nên có văn bản xác nhận và lưu dữ liệu chứng minh, vì danh mục chất ứng viên được cập nhật định kỳ và khách hàng có thể hỏi lại sau mỗi đợt cập nhật.
Doanh nghiệp Việt Nam có nghĩa vụ trực tiếp theo REACH không?
Nghĩa vụ phần lớn thuộc về bên đưa sản phẩm ra thị trường EU, nhưng trên thực tế doanh nghiệp xuất khẩu vẫn phải cung cấp dữ liệu để đáp ứng hợp đồng và yêu cầu của khách hàng. Đây là nghĩa vụ theo hợp đồng, nhưng cũng là rủi ro thương mại thật.
7. Kết luận
RoHS và REACH là hai khung song song, không thay thế nhau. RoHS hạn chế 10 chất trong thiết bị điện – điện tử với ngưỡng theo vật liệu đồng nhất; REACH quản lý hoá chất nói chung với nhiều cơ chế ngưỡng và nghĩa vụ thông tin khác nhau.
Ba việc nên làm: thiết kế biểu mẫu khai báo vật liệu dùng chung cho cả hai bộ; ghi rõ cơ sở tính ngưỡng trong mọi tài liệu; và theo dõi định kỳ các đợt cập nhật danh mục chất ứng viên để không bị động khi khách hàng hỏi lại.
Nguồn tham khảo
- Chỉ thị 2011/65/EU và các văn bản sửa đổi (RoHS).
- Quy định (EC) 1907/2006 về đăng ký, đánh giá, cấp phép và hạn chế hoá chất (REACH).
- Nghĩa vụ thông tin về chất có trong sản phẩm và cơ sở dữ liệu sản phẩm chứa chất ứng viên của cơ quan hoá chất châu Âu.
- IEC 62474 — Material declaration for products of and for the electrotechnical industry.
Bài viết liên quan
- 7 lỗi khiến lô hàng bị giữ ở cửa khẩu EU
- Khai báo vật liệu theo IEC 62474 và IPC-1752A: chuỗi cung ứng gửi – nhận gì?
- RoHS và WEEE: một bên hạn chế chất, một bên trách nhiệm thu hồi
- RoHS và ELV: hai bộ giới hạn chất cho hàng điện tử và hàng ô tô
- 10 chất bị hạn chế theo RoHS: ngưỡng 0,1% và 0,01%
Trao đổi thêm
Miễn trừ trách nhiệm
Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn văn bản/tiêu chuẩn liên quan trước khi áp dụng cho sản phẩm cụ thể.
Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.
