Pin là một trong những trường hợp dễ gây nhầm lẫn nhất khi làm hồ sơ hợp quy: cùng một viên pin vừa nằm trong thiết bị điện – điện tử, vừa là đối tượng của một bộ quy định riêng với ngưỡng chặt hơn nhiều.
Hệ quả thực tế: một viên pin có thể đạt ngưỡng theo RoHS nhưng vẫn không đạt yêu cầu của quy định về pin — và ngược lại, một số yêu cầu về pin không hề xuất hiện trong hồ sơ RoHS.
1. Vì sao pin có bộ quy định riêng?
Pin có cấu tạo hoá học đặc thù, chứa kim loại nặng ở dạng hợp chất và có rủi ro cao khi thải bỏ. Châu Âu đã xây dựng một khung quy định riêng cho pin, thay thế chỉ thị cũ về pin và bao phủ toàn bộ vòng đời: từ giới hạn chất, nhãn, thông tin, hàm lượng tái chế đến trách nhiệm thu hồi và tái chế.
Vì vậy trong hồ sơ của một thiết bị có pin, doanh nghiệp cần tách hai phần:
- Phần thiết bị điện – điện tử: chịu khung RoHS.
- Phần pin: chịu quy định riêng về pin, kèm nghĩa vụ nhãn, thông tin và tái chế riêng.
2. Ngưỡng chất: điểm khác biệt lớn nhất
| Chất | RoHS | Quy định về pin | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Thuỷ ngân | Ngưỡng theo vật liệu đồng nhất | Ngưỡng rất chặt tính theo khối lượng pin | Pin và thiết bị có cách tính khác nhau hoàn toàn |
| Cadimi | Ngưỡng chặt hơn các chất khác, tính theo vật liệu đồng nhất | Ngưỡng chặt hơn nữa tính theo khối lượng pin | Đây là chất dễ vượt ngưỡng nhất trong thực tế |
| Chì | Ngưỡng tiêu chuẩn theo vật liệu đồng nhất | Có ngưỡng riêng theo khối lượng pin, áp dụng theo mốc thời gian xác định | Cần kiểm tra mốc áp dụng cho loại pin cụ thể |
| 10 chất còn lại trong danh sách RoHS | Bị hạn chế | Không thuộc phạm vi giới hạn chất của quy định pin | Vẫn phải kiểm soát theo RoHS nếu là phần của thiết bị |
Điểm mấu chốt: cách tính ngưỡng khác nhau. RoHS tính theo vật liệu đồng nhất; quy định về pin tính theo khối lượng của pin. Vì vậy doanh nghiệp không thể suy ra kết quả của bộ này từ kết quả của bộ kia.
3. Những yêu cầu khác của quy định về pin
| Nhóm yêu cầu | Nội dung | Ảnh hưởng tới doanh nghiệp thiết bị |
|---|---|---|
| Nhãn và ký hiệu | Ký hiệu thu gom riêng, thông tin dung lượng và thành phần theo quy định | Phải in trên pin hoặc trên bao bì theo yêu cầu cụ thể |
| Thông tin số | Thông tin sản phẩm gắn với mã hoặc phương tiện tra cứu | Cần dữ liệu pin và dữ liệu thiết bị ở dạng có cấu trúc |
| Khai báo dấu chân carbon | Áp dụng cho một số loại pin theo lộ trình | Doanh nghiệp mua pin cần yêu cầu nhà cung cấp cung cấp dữ liệu |
| Hàm lượng tái chế | Yêu cầu tỷ lệ vật liệu tái chế trong pin theo lộ trình | Ảnh hưởng tới lựa chọn nhà cung cấp pin |
| Khả năng tháo và thay thế | Yêu cầu về thiết kế cho phép thay pin trong một số nhóm thiết bị | Ảnh hưởng trực tiếp tới thiết kế và lắp ráp |
| Trách nhiệm mở rộng | Đăng ký, báo cáo, trách nhiệm thu hồi và tái chế pin | Nghĩa vụ hành chính song song với nghĩa vụ của thiết bị |
4. Năm việc doanh nghiệp thiết bị cần làm
- Tách hồ sơ pin và hồ sơ thiết bị: hai bộ tài liệu, hai bộ ngưỡng, hai bộ chứng từ.
- Yêu cầu nhà cung cấp pin cung cấp dữ liệu riêng: nồng độ theo khối lượng pin, không chỉ theo vật liệu.
- Kiểm tra mốc áp dụng theo loại pin: các yêu cầu mới có lộ trình khác nhau giữa nhóm pin.
- Rà thiết kế về khả năng thay pin nếu sản phẩm thuộc nhóm phải bảo đảm thay thế được.
- Ghi nhãn đúng cho cả hai phần: nhãn của thiết bị và nhãn, ký hiệu của pin.
5. Năm điểm hay bị bỏ sót
| Điểm bị bỏ sót | Hệ quả | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Dùng báo cáo vật liệu của pin để kết luận cho thiết bị | Thiếu dữ liệu cho phần vỏ, mạch, cáp | Bóc tách đầy đủ vật liệu của thiết bị |
| Dùng báo cáo thiết bị để kết luận cho pin | Không đúng cách tính ngưỡng theo khối lượng pin | Yêu cầu dữ liệu riêng theo khối lượng pin |
| Quên nghĩa vụ nhãn pin | Hàng bị giữ do thiếu ký hiệu theo quy định | Đưa kiểm tra nhãn vào danh mục kiểm tra xuất hàng |
| Không tính đến yêu cầu thay pin trong thiết kế mới | Phải sửa thiết kế sau khi đã sản xuất | Rà yêu cầu ngay ở giai đoạn thiết kế |
| Không theo dõi lộ trình áp dụng | Bị động khi mốc mới có hiệu lực | Đưa lộ trình vào lịch rà soát hợp quy hằng năm |
6. Câu hỏi thường gặp
Pin có thuộc phạm vi RoHS không?
Pin có bộ quy định riêng về giới hạn chất. Phần thiết bị điện – điện tử chứa pin vẫn phải đáp ứng RoHS cho các chi tiết của thiết bị. Doanh nghiệp nên xác nhận cách áp dụng cho từng loại pin cụ thể với phòng thử và đối chiếu văn bản hiện hành.
Đạt RoHS thì có nghĩa là đạt yêu cầu về pin không?
Không. Ngưỡng của quy định về pin được tính theo khối lượng pin và chặt hơn với một số chất, đặc biệt là cadimi. Cần bộ dữ liệu riêng.
Pin thay thế bán rời có phải làm hồ sơ riêng không?
Có thể có, tuỳ loại pin và thị trường. Đây là nhóm thường bị bỏ sót vì không đi kèm thiết bị.
Có cần thử theo cả hai bộ không?
Thông thường cần dữ liệu cho cả hai khung, nhưng có thể tận dụng: cùng một mẫu vật liệu có thể phân tích theo yêu cầu của RoHS, đồng thời tính toán kết quả theo khối lượng pin nếu có dữ liệu khối lượng và thành phần.
Yêu cầu về khả năng thay pin áp dụng cho mọi thiết bị không?
Không. Yêu cầu này áp dụng theo nhóm thiết bị và theo lộ trình. Doanh nghiệp cần kiểm tra nhóm sản phẩm của mình thuộc diện nào.
7. Kết luận
Pin và thiết bị chứa pin chịu hai khung quy định song song với cách tính ngưỡng khác nhau: RoHS theo vật liệu đồng nhất, quy định về pin theo khối lượng pin. Vì vậy dữ liệu của khung này không thay thế được khung kia.
Ba việc nên làm: tách hồ sơ pin khỏi hồ sơ thiết bị; yêu cầu dữ liệu nồng độ theo khối lượng pin từ nhà cung cấp; và đưa các yêu cầu về nhãn, thay pin và lộ trình áp dụng vào cùng lịch rà soát với hồ sơ RoHS.
Nguồn tham khảo
- Quy định (EU) 2023/1542 về pin và pin thải, thay thế Chỉ thị 2006/66/EC.
- Chỉ thị 2011/65/EU và các văn bản sửa đổi (RoHS).
- Chỉ thị 2012/19/EU (WEEE) về trách nhiệm thu hồi thiết bị điện – điện tử.
Bài viết liên quan
- RoHS và WEEE: một bên hạn chế chất, một bên trách nhiệm thu hồi
- 10 chất bị hạn chế theo RoHS: ngưỡng 0,1% và 0,01%
- Thử chì, cadmium, thuỷ ngân: ICP-OES, ICP-MS hay AAS?
- RoHS và ESPR/hộ chiếu sản phẩm số: cách chứng minh hợp quy sẽ thay đổi thế nào?
Trao đổi thêm
Miễn trừ trách nhiệm
Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn văn bản/tiêu chuẩn liên quan trước khi áp dụng cho sản phẩm cụ thể.
Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.
