Trong danh mục 10 chất bị hạn chế của RoHS, PBB (polybrominated biphenyls) và PBDE (polybrominated diphenyl ethers) là hai nhóm chất chống cháy brom hữu cơ. Điểm khiến hai nhóm này đặc biệt trong thực tế: chúng hay xuất hiện ở nhựa tái chế, và XRF — thiết bị sàng lọc quen thuộc — không thể phân biệt chúng với các chất chống cháy brom khác không bị cấm.

Để kết luận về PBB/PBDE, bắt buộc phải dùng phương pháp hoá học: sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS). Bài viết giải thích nguyên lý, vì sao nhựa tái chế là điểm nóng, và các bẫy phân tích cần biết.

1. PBB và PBDE là gì, vì sao bị hạn chế?

PBB và PBDE là các chất chống cháy brom hữu cơ (brominated flame retardants – BFR), từng được dùng phổ biến trong nhựa của thiết bị điện tử để giảm nguy cơ cháy. Chúng bền, tích luỹ sinh học và có độc tính, nên bị RoHS hạn chế ở mức 0,1 % khối lượng trong vật liệu đồng nhất.

Vì mỗi nhóm gồm nhiều congener, kết quả thường được tính là tổng theo nhóm (tổng PBB, tổng PBDE) và so với ngưỡng 0,1 %. Đây là lý do báo cáo không chỉ ghi một con số, mà ghi theo từng congener rồi cộng lại.

2. Vì sao không thể kết luận bằng XRF

XRF đo brom tổng — nó “thấy” nguyên tử brom, nhưng không biết brom đó nằm trong hợp chất nào. Trong khi đó, brom có mặt trong rất nhiều chất không bị RoHS hạn chế, ví dụ:

• TBBPA (tetrabromobisphenol A) và các chất chống cháy brom khác — không thuộc danh mục PBB/PBDE.
• Một số chất phụ gia và hợp chất brom khác trong nhựa.

Hệ quả rất quan trọng: “Br cao” trên XRF không đồng nghĩa với vi phạm PBB/PBDE. Đó chỉ là tín hiệu cần thử tiếp bằng GC-MS. Ngược lại, một số trường hợp Br thấp vẫn cần được đánh giá theo nhóm vật liệu rủi ro. Kiểm tra brom tổng ở mức sàng lọc có thể thực hiện bằng kỹ thuật đốt mẫu – sắc ký ion (IEC 62321-3-2), nhưng kết luận về PBB/PBDE vẫn phải là GC-MS (IEC 62321-6).

3. GC-MS phân tích PBB/PBDE thế nào?

Quy trình gồm bốn giai đoạn:

1. Chiết mẫu. Hoà chiết PBB/PBDE ra khỏi nền nhựa bằng dung môi hữu cơ, có thể dùng siêu âm, lắc, hoặc hệ chiết hồi lưu/vi sóng. Hiệu suất chiết phụ thuộc mạnh vào cách làm và vào nền polymer.
2. Làm sạch dịch chiết. Loại bớt tạp chất (dầu, sáp, phụ gia) để bảo vệ cột và giảm nhiễu — đây là bước then chốt với nhựa tái chế vốn “bẩn” nhiều thành phần.
3. Tách trên cột sắc ký khí. Các congener được tách theo thời gian lưu khác nhau.
4. Phát hiện bằng khối phổ. Nhận diện và định lượng theo ion đặc trưng của từng congener, thường ở chế độ SIM để tăng độ nhạy.

Kết quả cuối cùng là hàm lượng từng congener, cộng lại thành tổng PBB và tổng PBDE để so với ngưỡng 0,1 %.

4. Vì sao nhựa tái chế là điểm nóng brom hữu cơ

Nhựa tái chế là nhóm vật liệu rủi ro cao nhất với PBB/PBDE, vì nhiều lý do cộng lại:

Thực tế ngành: nhựa tái chế không chỉ là điểm nóng PBB/PBDE, mà còn có thể mang theo cadmium (từ pigment và tạp chất), chì, và các chất khác. Vì vậy khi đánh giá vật liệu nhựa tái chế, nên xem đây là nhóm rủi ro cao và kiểm soát bằng cả khai báo nhà cung ứng lẫn thử nghiệm.

5. Năm bẫy phân tích khi thử PBB/PBDE

1. Deca-BDE có thể phân huỷ trong hệ thống GC. Congener brom nhiều nhất có thể bị “mất brom” ngay trong buồng bơm/hệ thống nóng, tạo ra các congener brom ít hơn và gây dương tính giả cho những congener nhẹ. Vì vậy điều kiện nhiệt độ buồng bơm và cột cần được kiểm soát; đây là điểm kỹ thuật quan trọng của phần 6.
2. Nhiễu nền từ nhựa tái chế. Mẫu chứa nhiều chất chống cháy và phụ gia khác có thể trùng thời gian lưu hoặc gây nhiễu khối phổ — bước làm sạch vì vậy không thể bỏ qua.
3. Hiệu suất chiết thấp. PBDE bám chắc trong nền polymer; chiết không triệt để cho kết quả thấp giả.
4. Nhiễm chéo trong phòng thí nghiệm. Chất chống cháy brom có mặt ở nhiều vật liệu xung quanh (nhựa, dây điện, thiết bị) — dụng cụ, dung môi và không khí phòng đều là nguồn nhiễm cần kiểm soát.
5. Cách tính kết quả. Phải rõ là tổng theo nhóm hay theo từng congener; cộng sai hoặc bỏ sót congener sẽ làm lệch kết luận so với ngưỡng.

6. Từ tín hiệu sàng lọc tới kết luận

7. Khuyến nghị thực tế cho doanh nghiệp

• Coi nhựa tái chế là nhóm rủi ro cao. Yêu cầu nhà cung ứng khai báo nguồn gốc nhựa và kết quả PBB/PBDE theo lô, không chỉ một lần.
• Đừng kết luận từ XRF. Brom cao chỉ là tín hiệu; kết luận phải dựa trên GC-MS.
• Hỏi phòng thử về cách xử lý deca-BDE. Đây là điểm kỹ thuật phân biệt phòng thử làm tốt và làm qua loa.
• Ghép với các chỉ tiêu khác của nhựa tái chế. Cadmium và chì cũng hay vượt ngưỡng trong nhựa tái chế; nên thử theo bộ chỉ tiêu thay vì chỉ một chất.

8. Câu hỏi thường gặp

XRF báo brom cao thì có phải đã vi phạm PBB/PBDE?

Không. XRF chỉ đo brom tổng; nhiều chất chống cháy brom không bị RoHS hạn chế. Phải thử GC-MS để biết brom đó có thuộc PBB/PBDE không.

Vì sao kết quả lại tính theo tổng nhóm chứ không theo từng chất?

Vì mỗi nhóm gồm nhiều congener và RoHS hạn chế theo nhóm PBB và nhóm PBDE ở mức 0,1 %. Báo cáo thường liệt kê từng congener rồi cộng lại thành tổng mỗi nhóm.

Nhựa tái chế có bắt buộc thử PBB/PBDE mỗi lô không?

Tuỳ chiến lược rủi ro và yêu cầu khách hàng. Vì đây là nhóm rủi ro cao và biến động theo nguồn nhựa, kiểm soát theo lô là cách an toàn — đặc biệt khi nhựa tái chế dùng cho vỏ sản phẩm.

GC-MS có phát hiện được cả TBBPA không?

Việc phát hiện từng hợp chất cụ thể phụ thuộc phương pháp và thiết bị. Điều quan trọng cần nhớ: TBBPA không thuộc danh mục PBB/PBDE bị RoHS hạn chế, nên kết quả thử theo IEC 62321-6 tập trung vào PBB và PBDE.

PBB/PBDE có bị quy định ở các thị trường khác ngoài EU không?

Có. Ví dụ GB 26572-2025 của Trung Quốc vẫn giữ PBB và PBDE trong danh mục chất bị hạn chế, cùng ngưỡng 0,1 %. Xem thêm bài về GB 26572-2025.

9. Kết luận

PBB và PBDE phải được xác định bằng GC-MS (IEC 62321-6); XRF chỉ cho brom tổng và không thể kết luận. Ba điểm cần nhớ: một, brom cao chưa chắc là vi phạm — nhiều chất chống cháy brom không bị cấm; hai, nhựa tái chế là điểm nóng vì chất chống cháy brom từ thiết bị cũ theo nhựa vào nguyên liệu mới; ba, deca-BDE có thể phân huỷ trong hệ thống GC và cần được xử lý đúng để tránh dương tính giả.

Với vật liệu nhựa tái chế, cách quản lý an toàn nhất là gộp đánh giá PBB/PBDE cùng cadmium và chì, và kiểm soát theo lô kèm khai báo từ nhà cung ứng — thay vì tin vào một lần thử duy nhất.

Nguồn tham khảo

• IEC 62321-6 — xác định PBB và PBDE trong polymer bằng GC-MS
• IEC 62321-3-2 — sàng lọc flo, clo và brom tổng trong polymer và vật liệu điện tử bằng đốt mẫu – sắc ký ion
• IEC 62321-2 — lấy mẫu và chuẩn bị mẫu cơ học
• Chỉ thị 2011/65/EU, Phụ lục II — ngưỡng 0,1 % cho PBB và PBDE

Bài viết liên quan

• RoHS và tái chế nhựa: vì sao khó đạt nhất?
• PVC và phthalate trong dây cáp
• Halogen-free là gì, khác RoHS thế nào?
• XRF sàng lọc RoHS: đọc kết quả thế nào, tin được đến đâu, 5 giới hạn phải biết
• IEC 62321 là gì? Bộ phương pháp thử RoHS gồm những phần nào và dùng cho chất gì?
• Bóc tách mẫu theo IEC 62321-2: làm sai bước này thì mọi kết quả sau đó vô nghĩa
• Thử chì, cadmium, thuỷ ngân: ICP-OES, ICP-MS hay AAS — chọn phương pháp nào?

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Điều kiện phân tích cụ thể (nhiệt độ, cột, cách làm sạch) được quy định trong tiêu chuẩn; doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn IEC 62321-6 và Chỉ thị 2011/65/EU.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Một doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện – điện tử tại Việt Nam thường đứng trước hai lớp nghĩa vụ cùng lúc: quy định trong nước về giới hạn hoá chất độc hại trong sản phẩm điện, điện tử (mà văn bản nền là Thông tư 30/2011/TT-BCT của Bộ Công Thương), và RoHS châu Âu nếu sản phẩm xuất khẩu sang EU.

Hai lớp này có cùng gốc — đều tiếp cận theo “vật liệu đồng nhất” và đều dựa trên cùng nhóm chất quen thuộc — nhưng không trùng khít. Nhầm lẫn giữa hai lớp dẫn tới hai kiểu sai: làm hồ sơ nội địa rồi tưởng đã đủ cho EU, hoặc chạy hai bộ thử riêng biệt gây tốn kém không cần thiết.

Bài viết này so sánh hai khung, chỉ ra chỗ dùng chung được và chỗ phải làm riêng, kèm một quy trình gọn cho doanh nghiệp vừa bán trong nước vừa xuất khẩu.

1. Hai lớp nghĩa vụ, một sản phẩm

Điểm mấu chốt: nghĩa vụ EU không thay thế nghĩa vụ trong nước, và ngược lại. Một sản phẩm bán ở cả hai thị trường phải thoả cả hai khung.

2. Thông tư 30/2011/TT-BCT: khung trong nước

Thông tư 30/2011/TT-BCT là văn bản nền của Việt Nam quy định tạm thời về giới hạn hàm lượng cho phép của một số hoá chất độc hại trong sản phẩm điện, điện tử. Cách tiếp cận của văn bản này tương tự RoHS EU: đánh giá theo vật liệu đồng nhất, tức là mỗi vật liệu cấu thành được kiểm riêng thay vì kiểm cả sản phẩm.

Ba điều cần lưu ý về văn bản này:

• Đây là quy định tạm thời — nghĩa là phạm vi và chi tiết có thể được thay thế, mở rộng hoặc thay bằng văn bản mới theo thời gian.
• Văn bản quy định giới hạn cho một số hoá chất độc hại, không phải toàn bộ 10 chất của RoHS EU hiện hành.
• Danh mục chất, ngưỡng cụ thể và phạm vi sản phẩm cần được đối chiếu nguyên văn văn bản hiện hành — do tính chất “tạm thời”, doanh nghiệp nên kiểm tra định kỳ thay vì coi là cố định.

3. RoHS EU: khung rộng hơn

RoHS EU hiện hành hạn chế 10 chất — 6 chất quen thuộc (Pb, Hg, Cd, Cr(VI), PBB, PBDE) cộng thêm bốn phthalate (DEHP, BBP, DBP, DIBP) do Chỉ thị (EU) 2015/863 bổ sung. Ngưỡng áp theo vật liệu đồng nhất: 0,1% cho hầu hết chất và 0,01% cho cadmium.

Hai đặc điểm khiến khung EU rộng hơn khung trong nước:

• Danh mục chất rộng hơn: có thêm bốn phthalate — nhóm hoá dẻo trong PVC của dây cáp và vỏ nhựa mềm.
• Phạm vi mở: EU áp dụng “open scope” — gần như mọi sản phẩm có thành phần điện/điện tử đều thuộc phạm vi, trừ danh mục loại trừ cụ thể.

Về chứng nhận, EU gắn RoHS với dấu CE và hồ sơ kỹ thuật kèm tuyên bố hợp quy — một hệ chứng từ mà khung trong nước không có tương đương trực tiếp.

4. Bảng đối chiếu hai khung

5. Chỗ dùng chung được: một bộ dữ liệu thử cho hai khung

Tin tốt là hai khung dùng chung nền tảng kỹ thuật. Vì cả hai đều đánh giá theo vật liệu đồng nhất, doanh nghiệp có thể tổ chức một bộ dữ liệu vật liệu duy nhất rồi tái sử dụng cho cả hai mục đích:

1. Bóc tách theo vật liệu đồng nhất — danh mục vật liệu lập một lần, dùng cho cả hai.
2. Thử 6 chất cơ bản (Pb, Hg, Cd, Cr(VI), PBB, PBDE) — phục vụ cả khung trong nước và phần nền của EU.
3. Thử thêm 4 phthalate — bắt buộc cho EU; nếu chưa chắc khung trong nước có yêu cầu, vẫn nên thử nếu sản phẩm có dây cáp PVC hoặc vỏ nhựa mềm.
4. Chuẩn phương pháp thử — dùng IEC 62321 (bộ nhiều phần), vốn là tham chiếu phổ biến cho các thị trường dùng RoHS EU.

Nếu làm đúng thứ tự này, bộ dữ liệu thử “phủ” được cả hai khung — chỉ khác phần chứng từ xuất ra.

6. Ba điểm dễ vướng

• Nhầm phạm vi sản phẩm. Có sản phẩm thuộc phạm vi EU nhưng nằm ngoài phạm vi khung trong nước, và ngược lại. Đừng mặc định hai phạm vi trùng nhau.
• Bỏ sót phthalate. Khung EU chắc chắn có bốn phthalate; nếu hồ sơ cũ chỉ có 6 chất thì chưa đủ cho EU.
• Thiếu chứng từ CE. RoHS EU gắn với dấu CE và hồ sơ kỹ thuật; khung trong nước không có dấu CE. Bán vào EU mà chỉ có phiếu thử nội địa là chưa đủ.

7. Quy trình gọn cho doanh nghiệp vừa nội địa vừa xuất khẩu

1. Bước 1 — Xác định thị trường: liệt kê từng dòng sản phẩm bán ở đâu (Việt Nam, EU, hay cả hai).
2. Bước 2 — Đối chiếu phạm vi: với mỗi thị trường, xác định sản phẩm có thuộc phạm vi áp dụng hay không (đối chiếu văn bản hiện hành).
3. Bước 3 — Lập danh mục vật liệu đồng nhất: dùng chung cho mọi thị trường.
4. Bước 4 — Chạy bộ thử phủ rộng: 6 chất cơ bản + 4 phthalate, theo IEC 62321, để không phải thử lại.
5. Bước 5 — Xuất chứng từ theo từng thị trường: hồ sơ nội địa theo Thông tư 30/2011/TT-BCT; hồ sơ CE (tuyên bố hợp quy + hồ sơ kỹ thuật) cho EU.

8. Câu hỏi thường gặp

Đạt Thông tư 30/2011/TT-BCT đã đủ bán vào EU chưa?

Chưa. Khung trong nước quy định giới hạn cho một số hoá chất, trong khi RoHS EU hiện yêu cầu 10 chất (gồm bốn phthalate) và gắn với dấu CE cùng hồ sơ kỹ thuật. Đạt khung trong nước là điều kiện cần, chưa đủ cho EU.

Ngược lại, đạt RoHS EU có tự động đạt khung trong nước không?

Về nền tảng kỹ thuật thì gần như chắc chắn đạt, vì khung trong nước tiếp cận hẹp hơn. Nhưng doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu phạm vi và yêu cầu chứng từ của văn bản nội địa hiện hành để bảo đảm không thiếu thủ tục.

Vì sao Thông tư 30/2011/TT-BCT gọi là “tạm thời”?

Vì văn bản được ban hành như một quy định tạm thời, chờ khung pháp lý hoàn chỉnh hơn. Hệ quả thực tế là doanh nghiệp nên theo dõi cập nhật thay vì coi danh mục và ngưỡng là cố định.

Có phải làm hai bộ thử riêng cho nội địa và EU không?

Không nhất thiết. Vì cả hai dùng cách tiếp cận vật liệu đồng nhất, doanh nghiệp có thể chạy một bộ thử phủ rộng (6 chất + 4 phthalate) rồi dùng cho cả hai mục đích, chỉ khác phần chứng từ xuất ra.

Doanh nghiệp nhập linh kiện rồi lắp ráp thì nghĩa vụ nằm ở đâu?

Nghĩa vụ thường gắn với sản phẩm đưa ra thị trường. Doanh nghiệp lắp ráp vẫn cần dữ liệu vật liệu từ nhà cung ứng linh kiện để chứng minh hợp quy, và nên yêu cầu chứng từ theo từng thị trường mục tiêu.

9. Kết luận

Thông tư 30/2011/TT-BCT và RoHS EU là hai lớp nghĩa vụ chồng lên nhau cho doanh nghiệp điện – điện tử Việt Nam. Chúng cùng gốc kỹ thuật — cách tiếp cận theo vật liệu đồng nhất — nhưng khác về danh mục chất (EU có thêm bốn phthalate), phạm vi và chứng từ (EU gắn với dấu CE).

Ba câu chốt: một, đừng coi hai khung là một; hai, dùng chung một bộ dữ liệu thử phủ rộng để tiết kiệm; ba, xuất chứng từ riêng cho từng thị trường. Vì Thông tư 30/2011/TT-BCT mang tính “tạm thời”, hãy đối chiếu nguyên văn văn bản hiện hành trước khi áp dụng cho từng sản phẩm.

Nguồn tham khảo

• Thông tư 30/2011/TT-BCT (Bộ Công Thương) — quy định tạm thời về giới hạn hàm lượng cho phép của một số hoá chất độc hại trong sản phẩm điện, điện tử
• Chỉ thị 2011/65/EU (RoHS 2) — hạn chế chất trong sản phẩm điện, điện tử tại EU
• Chỉ thị (EU) 2015/863 — bổ sung bốn phthalate vào danh mục chất bị hạn chế
• IEC 62321 — bộ tiêu chuẩn phương pháp thử dùng chung cho các thị trường áp dụng RoHS

Bài viết liên quan

• RoHS vs EN 71-3 vs CPSIA: ba bộ giới hạn cho đồ chơi
• RoHS là gì? Toàn tập về Chỉ thị 2011/65/EU và 10 chất bị hạn chế
• 10 chất bị hạn chế theo RoHS: ngưỡng 0,1% và 0,01% áp dụng thế nào cho “vật liệu đồng nhất”?
• Thông tư 36/2026/TT-BKHCN: toàn văn danh mục hàng hóa rủi ro trung bình, rủi ro cao

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Do Thông tư 30/2011/TT-BCT mang tính chất “tạm thời”, danh mục chất, ngưỡng và phạm vi có thể đã thay đổi so với bản gốc.

Trước khi áp dụng cho một sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn Thông tư 30/2011/TT-BCT và các văn bản thay thế/sửa đổi hiện hành, cùng Chỉ thị 2011/65/EU và các chỉ thị sửa đổi của EU.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam bán hàng điện tử sang châu Âu qua Amazon, eBay hoặc các sàn B2C khác và tin rằng sàn là bên chịu trách nhiệm pháp lý. Thực tế ngược lại: bán qua sàn không làm mất nghĩa vụ hợp quy, mà chỉ làm thay đổi cách cơ quan giám sát thị trường và sàn kiểm tra doanh nghiệp.

Nếu hàng không có dấu CE hợp lệ, không có tuyên bố hợp quy và không có người chịu trách nhiệm tại EU, kết cục thường đến theo ba bước: bài đăng bị gỡ, hàng bị giữ ở kho của sàn, và tài khoản bị đưa vào diện kiểm soát. Bài viết này trình bày nghĩa vụ RoHS trong bối cảnh bán hàng qua sàn và bộ hồ sơ tối thiểu nên có cho mỗi mã hàng.

1. Vì sao “bán qua sàn” không thay thế nghĩa vụ hợp quy?

Nghĩa vụ RoHS gắn với việc đưa thiết bị điện – điện tử ra thị trường EU. Người đưa sản phẩm ra thị trường dưới tên thương hiệu của mình là người chịu trách nhiệm, bất kể sản phẩm được bán qua cửa hàng, qua nhà phân phối hay qua sàn trực tuyến.

Sàn thương mại điện tử có vai trò riêng, được quy định trong khung giám sát thị trường của EU: khi cơ quan chức năng yêu cầu, sàn phải phối hợp và có thể phải gỡ bài đăng. Nhưng sàn không thay doanh nghiệp ký tuyên bố hợp quy và cũng không thay doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước pháp luật.

2. Khi bán qua sàn, ai là “nhà sản xuất” theo luật?

3. Người chịu trách nhiệm tại EU: khái niệm bắt buộc phải nắm

Khung luật EU yêu cầu sản phẩm lưu thông trên thị trường phải có một bên chịu trách nhiệm đặt tại EU: nhà nhập khẩu, đại diện uỷ quyền hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ hoàn tất đơn hàng. Với hàng bán trực tuyến, thông tin của bên chịu trách nhiệm này phải được công bố trên bài đăng sản phẩm.

Với hàng tiêu dùng, yêu cầu này còn được củng cố bởi quy định an toàn sản phẩm chung của EU, áp dụng cho cả sản phẩm bán trực tuyến từ nước ngoài. Nói cách khác, việc gửi hàng trực tiếp từ Việt Nam cho người tiêu dùng EU không tạo ra “vùng miễn trách nhiệm”.

4. Sàn yêu cầu gì trước khi cho đăng bán?

Ở nhóm sản phẩm điện tử, các sàn lớn thường yêu cầu doanh nghiệp khai báo và tải lên tài liệu hợp quy trước khi bài đăng được hiển thị đầy đủ. Nội dung yêu cầu có thể khác nhau giữa các sàn và thay đổi theo thời gian, nhưng thường gồm:

• Tài liệu hợp quy cho từng mã hàng: tuyên bố hợp quy, báo cáo thử, tài liệu kỹ thuật liên quan.
• Thông tin nhà sản xuất và nhà chịu trách nhiệm tại EU: tên, địa chỉ liên hệ đăng trên bài đăng.
• Nhãn và hướng dẫn: ảnh nhãn sản phẩm, tài liệu hướng dẫn có ngôn ngữ phù hợp thị trường.
• Khai báo phân loại: sản phẩm thuộc nhóm nào, có yêu cầu chứng nhận bổ sung hay không (ví dụ thiết bị vô tuyến, thiết bị y tế).

Điểm doanh nghiệp hay bị động: sàn có thể yêu cầu bổ sung tài liệu sau khi bài đăng đã chạy, và thời gian phản hồi thường rất ngắn. Chuẩn bị trước hồ sơ là cách duy nhất để không bị gỡ bài đăng.

5. Bộ hồ sơ tối thiểu cho mỗi mã hàng

6. Sáu bước dựng hồ sơ cho một bài đăng

1. Xác định vai trò: bạn là nhà sản xuất, nhà nhập khẩu hay nhà bán lại cho sản phẩm này tại EU?
2. Xác định người chịu trách nhiệm tại EU: chọn nhà nhập khẩu hoặc đại diện uỷ quyền và ký văn bản uỷ quyền.
3. Lập dữ liệu vật liệu theo mã hàng: bóc tách vật liệu đồng nhất, thu thập khai báo từ nhà cung cấp.
4. Thử nghiệm phần rủi ro: ưu tiên mối hàn, lớp mạ, nhựa mềm, vỏ cáp — những nơi tập trung rủi ro vượt ngưỡng.
5. Soạn tuyên bố hợp quy và hồ sơ kỹ thuật: ký, ngày, nêu rõ Chỉ thị 2011/65/EU và các sửa đổi áp dụng.
6. Chuẩn bị gói tài liệu để tải lên sàn: đặt tên file theo mã hàng, giữ bản gốc có chữ ký và bản PDF để gửi nhanh khi được yêu cầu.

7. Năm rủi ro thường gặp khi bán qua sàn

8. Câu hỏi thường gặp

Bán hàng qua sàn từ Việt Nam có cần dấu CE không?

Có, nếu sản phẩm thuộc phạm vi một Chỉ thị có yêu cầu dấu CE, trong đó có RoHS. Việc bán qua sàn không làm thay đổi yêu cầu này.

Nếu sàn tự đứng ra lo thủ tục thì doanh nghiệp có được miễn?

Không. Sàn có trách nhiệm phối hợp và có thể hỗ trợ quy trình, nhưng trách nhiệm hợp quy thuộc bên đưa sản phẩm ra thị trường — tức doanh nghiệp hoặc nhà nhập khẩu đứng tên.

Báo cáo thử của nhà cung cấp có dùng lại được không?

Được nếu báo cáo còn phù hợp với kết cấu hiện tại, đúng vật liệu, và đủ các chất cần thiết. Nên có văn bản xác nhận của nhà cung cấp rằng sản phẩm không thay đổi kết cấu sau ngày thử.

Có cần hồ sơ cho hàng trưng bày hoặc hàng mẫu gửi khách không?

Hàng mẫu gửi khách thường không bị coi là đưa ra thị trường, nhưng nếu sau đó lô hàng được bán cho người tiêu dùng EU thì hồ sơ phải có. Cách an toàn là xử lý hồ sơ ngay từ khi chốt mẫu.

Sàn yêu cầu tài liệu trong 3 ngày, cần làm gì trước?

Chuẩn bị trước gói tài liệu theo mã hàng và lưu ở dạng PDF có thể gửi ngay. Phần lớn doanh nghiệp mất vài tuần không phải vì thiếu dữ liệu, mà vì dữ liệu nằm rải rác ở nhiều bộ phận.

9. Kết luận

Bán hàng điện tử sang châu Âu qua sàn là kênh bán, không phải lá chắn pháp lý. Doanh nghiệp vẫn phải có dữ liệu vật liệu, báo cáo thử, tuyên bố hợp quy và một bên chịu trách nhiệm tại EU.

Ba việc nên làm trước mùa cao điểm: lập gói hồ sơ theo từng mã hàng; ký uỷ quyền với nhà nhập khẩu hoặc đại diện tại EU; và rà soát lại nhãn, hướng dẫn, thông tin liên hệ trên bài đăng. Ba việc này rẻ hơn rất nhiều so với việc bị gỡ bài đăng giữa mùa.

Nguồn tham khảo

• Chỉ thị 2011/65/EU và các văn bản sửa đổi (nghĩa vụ hợp quy, dấu CE, tuyên bố hợp quy).
• Quy định (EU) 2019/1020 về giám sát thị trường và sự phù hợp của sản phẩm (trách nhiệm của các bên trong chuỗi, vai trò của sàn trực tuyến).
• Quy định về an toàn sản phẩm chung của EU áp dụng cho sản phẩm lưu thông trên thị trường, bao gồm bán trực tuyến.
• Chính sách và hướng dẫn dành cho người bán của các sàn thương mại điện tử về tài liệu hợp quy cho hàng điện tử.

Bài viết liên quan

• Dấu CE cho hàng điện tử: RoHS, EMC, LVD và WEEE
• 7 lỗi khiến lô hàng bị giữ ở cửa khẩu EU
• RoHS là gì? Toàn tập về Chỉ thị 2011/65/EU và 10 chất bị hạn chế
• Có “chứng nhận RoHS” không? Báo cáo thử, chứng nhận và tuyên bố hợp quy
• Hồ sơ kỹ thuật RoHS theo EN IEC 63000
• Tuyên bố hợp quy (DoC) và dấu CE cho RoHS

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn văn bản/tiêu chuẩn liên quan trước khi áp dụng cho sản phẩm cụ thể.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Ba chất bị hạn chế đầu tiên của RoHS — chì (Pb), cadmium (Cd), thuỷ ngân (Hg) — đều là nguyên tố, nên được xác định bằng phương pháp phổ nguyên tử. Trên báo cáo thử, bạn sẽ gặp ba cái tên thiết bị: ICP-OES, ICP-MS và AAS (kèm biến thể CV-AAS cho thuỷ ngân).

Câu hỏi “chọn phương pháp nào” không có một đáp án chung, vì ba chất này có ngưỡng khác nhau và ba kỹ thuật có độ nhạy, độ chịu nền mẫu và chi phí rất khác nhau. Chọn đúng thì kết quả chắc, chi phí hợp lý; chọn sai thì hoặc tốn kém vô ích, hoặc kết quả không đủ độ tin cậy ở vùng sát ngưỡng.

Bài viết giải thích nguyên lý từng kỹ thuật và cách chọn theo ngưỡng, nền mẫu và mục đích.

1. Ba chất, ba ngưỡng — nền tảng để chọn phương pháp

Chính ngưỡng cadmium (0,01 %) là lý do thực tế quan trọng nhất: một phương pháp đủ nhạy cho chì có thể không đủ nhạy cho cadmium. Đây là điểm cần hỏi phòng thử đầu tiên — giới hạn định lượng (LOQ) cho cadmium có thấp hơn 0,01 % một khoảng đủ lớn không.

Xem thêm cách áp ngưỡng theo vật liệu đồng nhất ở bài 10 chất bị hạn chế theo RoHS: ngưỡng 0,1% và 0,01%.

2. Điểm chung: phân huỷ mẫu rồi đo phổ nguyên tử

Cả ba kỹ thuật đều theo cùng logic: phân huỷ mẫu thành dung dịch, rồi đo nồng độ nguyên tố trong dung dịch đó.

1. Phân huỷ mẫu bằng acid (thường có hỗ trợ gia nhiệt vi sóng, bình kín). Một số nền như ceramic, thuỷ tinh cần thêm acid đặc biệt.
2. Pha loãng và lọc thành dung dịch đồng nhất.
3. Đo bằng ICP-OES, ICP-MS hoặc AAS, đối chiếu đường chuẩn.

Hai lưu ý quan trọng ở bước này:

• Thuỷ ngân dễ mất nếu phân huỷ kiểu mở. Hg có thể bay hơi trong quá trình gia nhiệt, cho kết quả thấp giả. Vì vậy mẫu đo Hg thường cần bình kín, và kỹ thuật phù hợp là hơi lạnh (cold vapour).
• Nhiễm chéo có thể đưa cadmium từ môi trường hoặc dụng cụ vào mẫu; cadmium lại có ngưỡng rất chặt, nên kiểm soát mẫu trắng rất quan trọng.

Bước phân huỷ mẫu thuộc chuẩn bị mẫu — nối tiếp bước bóc tách ở bài Bóc tách mẫu theo IEC 62321-2.

3. AAS — phổ hấp thụ nguyên tử

AAS đo lượng ánh sáng bị hấp thụ bởi nguyên tử tự do của nguyên tố cần phân tích. Có các biến thể:

Ưu điểm AAS: thiết bị và vận hành đơn giản, chi phí thấp, đặc biệt tốt cho một nguyên tố mục tiêu. Hạn chế: thường đo từng nguyên tố một; phân tích nhiều nguyên tố tốn thời gian hơn; và độ nhạy tuỳ biến thể (lò graphite cao hơn ngọn lửa nhiều).

4. ICP-OES — phổ phát xạ nguyên tử plasma cảm ứng

Mẫu được đưa vào plasma argon ở nhiệt độ rất cao; nguyên tử bị kích thích và phát xạ ánh sáng có bước sóng đặc trưng. Thiết bị đo cường độ phát xạ để suy ra nồng độ.

• Ưu điểm: đo nhiều nguyên tố cùng lúc, dải nồng độ làm việc rộng, chịu nền mẫu tương đối tốt, ổn định trong vận hành thường ngày.
• Hạn chế: độ nhạy thường thấp hơn ICP-MS. Với cadmium ở ngưỡng rất chặt (0,01 %), cần kiểm tra kỹ LOQ của hệ thống trước khi kết luận.

ICP-OES là lựa chọn phổ biến cho Pb, Cd ở hàm lượng trung bình đến cao và khi cần phân tích nhiều nguyên tố cùng lượt.

5. ICP-MS — khối phổ plasma cảm ứng

Cũng dùng plasma để nguyên tử hoá/ion hoá, nhưng thay vì đo phát xạ, thiết bị đếm ion theo tỉ số khối trên điện tích. Nhờ vậy ICP-MS có độ nhạy cao nhất trong ba kỹ thuật, đặc biệt phù hợp khi cần đo rất thấp.

• Ưu điểm: độ nhạy cao, đo nhiều nguyên tố cùng lúc, phù hợp cadmium ở vùng sát ngưỡng và các mục tiêu đòi hỏi giới hạn thấp.
• Hạn chế: nhạy với ảnh hưởng nền (nhiễu do thành phần mẫu), dễ bị ảnh hưởng bởi muối cao nên thường phải pha loãng; chi phí thiết bị và vận hành cao hơn.

6. Thuỷ ngân: vì sao hay dùng kỹ thuật riêng (CV)

Thuỷ ngân là nguyên tố dễ bay hơi, và điều này chi phối cả cách lấy mẫu lẫn cách đo:

• Trong xử lý mẫu: dùng bình kín để tránh mất Hg (nếu để mở, Hg có thể bay hơi và cho kết quả thấp giả).
• Trong đo: kỹ thuật hơi lạnh (CV-AAS, CV-AFS) khử Hg trong dung dịch thành hơi Hg nguyên tử và đo riêng — tận dụng đúng tính chất bay hơi của Hg. ICP-OES và ICP-MS cũng dùng được nếu xử lý mẫu đúng.

Hệ quả thực tế: khi thấy báo cáo Hg có phương pháp khác với Pb/Cd, đó thường là chuyện bình thường — vì Hg cần cách xử lý và đo phù hợp với tính bay hơi của nó.

7. Bảng chọn phương pháp theo tình huống

Nguyên tắc: chọn theo ngưỡng cần đạt và nền mẫu, không theo “thiết bị xịn nhất”. Với Pb ở mức cao, AAS ngọn lửa hoặc ICP-OES là quá đủ; ngược lại, với cadmium sát ngưỡng, độ nhạy mới là yếu tố quyết định.

8. Năm yếu tố quyết định lựa chọn

1. Ngưỡng cần đạt. Cd 0,01 % chặt hơn Pb, Hg (0,1 %) mười lần — đây là yếu tố đầu tiên.
2. Loại nền mẫu. Nhựa, hợp kim, ceramic, mẫu có hàm lượng muối cao đòi hỏi cách xử lý và mức pha loãng khác nhau.
3. Số nguyên tố và số mẫu. Cần nhiều nguyên tố/nhiều mẫu thì ICP-OES/ICP-MS hiệu quả hơn AAS.
4. Năng lực phòng thử. Phép đo phải nằm trong phạm vi công nhận (ISO/IEC 17025) của phòng thử — cần kiểm tra trước khi gửi mẫu.
5. Chi phí. ICP-MS đắt hơn AAS; chỉ dùng khi độ nhạy thực sự cần thiết.

Lưu ý về giới hạn phát hiện/định lượng: con số cụ thể phụ thuộc thiết bị và nền mẫu, không thể nêu một con số chung. Khi đọc báo cáo, hãy tìm LOQ cho từng nguyên tố trên từng nền và đối chiếu với ngưỡng tương ứng.

9. Câu hỏi thường gặp

ICP-OES và ICP-MS khác nhau ở đâu là chính?

Ở cách phát hiện: ICP-OES đo ánh sáng phát xạ, còn ICP-MS đếm ion theo khối lượng. Hệ quả: ICP-MS nhạy hơn nhiều nhưng cũng nhạy với ảnh hưởng nền và muối hơn; ICP-OES “khoẻ” hơn với nền mẫu phức tạp ở hàm lượng trung bình–cao.

Vì sao cadmium lại khó hơn chì dù cùng là kim loại nặng?

Vì ngưỡng của cadmium là 0,01 % — chặt hơn mười lần so với chì (0,1 %). Cùng một thiết bị, giới hạn định lượng có thể đủ cho chì nhưng không đủ cho cadmium ở vùng sát ngưỡng.

Báo cáo ghi thuỷ ngân bằng CV-AAS còn Pb/Cd bằng ICP-OES — có bất thường không?

Không. Rất phổ biến, vì thuỷ ngân dễ bay hơi nên hay được xử lý và đo bằng kỹ thuật hơi lạnh, còn kim loại khác đo bằng ICP.

Chì trong hợp kim đồng thau đo bằng phương pháp nào?

Thường dùng ICP-OES hoặc AAS sau khi phân huỷ; hàm lượng chì trong đồng thau có thể ở mức phần trăm nên dải nồng độ không phải vấn đề. Điều cần lưu ý hơn là đối chiếu miễn trừ (ví dụ với đồng thau chứa chì) — xem bài về Miễn trừ RoHS Phụ lục III.

Có thể dùng XRF thay cho các phương pháp này không?

XRF là công cụ sàng lọc, không thay thế kết quả định lượng bằng phương pháp hoá học. Kết quả sát ngưỡng và kết quả cần dùng trong hồ sơ hợp quy vẫn phải xác nhận bằng AAS/ICP.

10. Kết luận

Ba kỹ thuật, một logic chọn: theo ngưỡng cần đạt và nền mẫu. ICP-OES cho đa nguyên tố ở dải rộng và chịu nền tốt; ICP-MS cho độ nhạy cao nhất khi cần đo sát ngưỡng; AAS đơn giản và rẻ, rất hợp với một nguyên tố mục tiêu, trong đó CV-AAS dành riêng cho thuỷ ngân.

Hai điều doanh nghiệp nên kiểm tra trước khi gửi mẫu: một, phòng thử có đạt LOQ phù hợp cho cadmium (0,01 %) trên đúng nền mẫu của bạn không; hai, phép đo có nằm trong phạm vi công nhận của phòng thử không. Cả hai đều ảnh hưởng tới việc báo cáo có được chấp nhận hay không.

Nguồn tham khảo

• IEC 62321-5 — xác định cadmium, chì và crôm trong polymer, vật liệu điện tử; cadmium và chì trong kim loại, bằng AAS, AFS, ICP-OES và ICP-MS
• IEC 62321-4 — xác định thuỷ ngân trong polymer, kim loại và vật liệu điện tử
• IEC 62321-2 — lấy mẫu và chuẩn bị mẫu cơ học
• Chỉ thị 2011/65/EU, Phụ lục II — ngưỡng Pb, Cd, Hg

Bài viết liên quan

• Đo kích thước trên ảnh mặt cắt
• Pin và RoHS: khung áp dụng quy định pin EU
• Cr(VI) trong lớp thụ động crôm: vì sao hay dính?
• Cadmium trong xi mạ và hợp kim đồng thau
• IEC 62321 là gì? Bộ phương pháp thử RoHS gồm những phần nào và dùng cho chất gì?
• Thử Cr(VI): phương pháp đo màu (colorimetric) và sắc ký ion (IC) khác nhau thế nào?

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Giới hạn phát hiện/định lượng cụ thể phụ thuộc thiết bị và nền mẫu; doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn IEC 62321-4, 62321-5 và xác nhận phạm vi công nhận của phòng thử.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Miễn trừ RoHS nào cũng có ngày hết hạn. Câu hỏi thực tế nhất doanh nghiệp đặt ra không phải “miễn trừ còn hiệu lực không”, mà là: sau ngày hết hạn, số hàng đã sản xuất và đang bán ra thì xử lý thế nào?

Bài này giải thích nguyên tắc thời điểm quyết định — dựa trên khái niệm “đưa ra thị trường” — rồi áp vào ba tình huống thường gặp nhất: hàng tồn kho, hàng đang trên kệ phân phối, và linh kiện thay thế.

1. Miễn trừ hết hạn nghĩa là gì?

Miễn trừ RoHS (exemption) nằm ở Phụ lục III và IV của Chỉ thị 2011/65/EU. Mỗi mục miễn trừ gắn với một ngày hết hạn cụ thể — tức thời điểm muộn nhất mà ứng dụng đó còn được phép vượt ngưỡng. Sau ngày đó, miễn trừ “chết”, trừ khi đã được gia hạn bằng một văn bản mới trước khi hết.

Điều quan trọng: một miễn trừ hết hạn không làm sản phẩm đã bán trở thành bất hợp pháp một cách hồi tố. Nhưng nó chặn việc dựa vào miễn trừ đó để sản xuất và đưa hàng mới ra thị trường. Ranh giới nằm ở thời điểm, không nằm ở bản thân sản phẩm.

2. Mốc quyết định: ngày “đưa ra thị trường”

Trong luật hài hoà của EU, nghĩa vụ hợp quy được xác định tại thời điểm sản phẩm được đưa ra thị trường (placing on the market) — hiểu là lần đầu tiên một cá thể sản phẩm được cung cấp trên thị trường EU. Cần phân biệt hai khái niệm hay bị gộp:

Hệ quả thực tiễn: một sản phẩm đã đưa ra thị trường trước ngày miễn trừ hết hạn có thể tiếp tục được cung cấp (bán buôn, bán lẻ) sau ngày đó. Ngược lại, một sản phẩm đưa ra thị trường sau ngày hết hạn phải hợp quy theo bộ hạn hiện hành — không được viện vào miễn trừ đã chết.

Lưu ý: cách hiểu “đưa ra thị trường” được nêu trong hướng dẫn của Uỷ ban châu Âu và có thể được diễn giải chi tiết cho từng tình huống (kho nội bộ, hàng ký gửi, hàng gia công cho nước ngoài). Doanh nghiệp nên đối chiếu hướng dẫn hiện hành trước khi chốt cách ghi nhận ngày.

3. Ba tình huống thường gặp

Điểm dễ sai: hàng “đã hoàn thành sản xuất” nhưng chưa được đưa ra thị trường thì không được coi là đã “chốt” tình trạng hợp quy. Kho nội bộ không phải là thị trường. Đây là cái bẫy phổ biến nhất với hàng sản xuất theo lô lớn để dự trữ.

4. Quản trị tồn kho qua ngày hết hạn

• Ghi nhận ngày đưa ra thị trường cho từng lô — bằng chứng có giá trị nhất là chứng từ nhập khẩu, hoá đơn bán lần đầu, vận đơn, hoặc biên bản xuất kho bán cho khách hàng EU.
• Nêu rõ miễn trừ đang áp dụng trong hồ sơ kỹ thuật và bản tuyên bố hợp quy — kèm mục Phụ lục III/IV cụ thể, không chỉ ghi chung “có miễn trừ”.
• Tách kho theo lô và theo mốc miễn trừ để tránh trộn hàng “còn miễn trừ” với hàng “đã hết miễn trừ”.
• Lập lộ trình thoát miễn trừ trước ngày hết hạn: tìm vật liệu/linh kiện thay thế, thử nghiệm lại, cập nhật hồ sơ.
• Không xuất hàng mới dựa trên một miễn trừ đã hết — kể cả khi hàng đã sản xuất xong từ trước.

5. Linh kiện thay thế (spare parts) — vùng cần cẩn trọng

RoHS 2 mở rộng phạm vi bao gồm cả dây cáp và linh kiện thay thế là EEE. Điều này khiến linh kiện thay thế trở thành một vùng riêng: chúng vừa là “phụ tùng để sửa hàng cũ”, vừa có thể là “sản phẩm độc lập” khi được bán rời.

Nguyên tắc cần nắm:

• Linh kiện thay thế được đưa ra thị trường như một sản phẩm độc lập phải hợp quy theo bộ hạn hiện hành tại ngày đó — không được miễn trừ chỉ vì nó dùng để sửa một thiết bị cũ.
• Chỉ thị có quy định riêng cho việc tái sử dụng và linh kiện thay thế trong một số trường hợp (ví dụ phục vụ thiết bị đã đưa ra thị trường trước các mốc nhất định). Chi tiết cần đối chiếu Điều 4 và các điều khoản liên quan của Chỉ thị 2011/65/EU bản hợp nhất.
• Nếu miễn trừ mà bạn dựa vào cho phụ tùng đã hết hạn, phụ tùng đưa ra thị trường sau đó phải tìm căn cứ khác: miễn trừ thay thế còn hiệu lực, đổi vật liệu, hoặc thiết kế lại.

6. Liên hệ với lộ trình miễn trừ đang tới

Một loạt miễn trừ về chì — trong thép, nhôm và hợp kim đồng (nhóm 6), trong mối hàn nhiệt độ nóng chảy cao (nhóm 7a), và trong thuỷ tinh/gốm của linh kiện (nhóm 7c) — vừa được gia hạn bằng ba Chỉ thị uỷ quyền công bố ngày 21/11/2025, với nhiều hạn rơi vào 2026–2027. Nếu doanh nghiệp đang dựa vào các miễn trừ này, đây chính là nhóm cần lập lộ trình thoát sớm nhất.

Chi tiết từng nhóm miễn trừ và hạn mới được trình bày ở bài riêng của chúng tôi về miễn trừ Phụ lục III.

7. Checklist trước khi một miễn trừ hết hạn

1. Xác định mục miễn trừ cụ thể đang dùng và ngày hết hạn của nó.
2. Rà soát các lô hàng đang phụ thuộc miễn trừ đó (thành phẩm, bán thành phẩm, linh kiện).
3. Ghi nhận ngày đưa ra thị trường của từng lô bằng chứng từ.
4. Kiểm tra xem có miễn trừ thay thế/gia hạn nào đã được công bố trước ngày hết hạn.
5. Tìm vật liệu hoặc linh kiện thay thế không cần miễn trừ.
6. Thử nghiệm lại và cập nhật hồ sơ kỹ thuật, bản tuyên bố hợp quy.
7. Cập nhật quy trình mua hàng để không tiếp nhận linh kiện dựa trên miễn trừ đã hết.

8. Kết luận

Miễn trừ hết hạn không “truy hồi” hàng đã bán. Điều nó chặn là việc đưa hàng mới ra thị trường dựa trên miễn trừ đã chết. Toàn bộ câu chuyện xoay quanh hai mốc: ngày hết hạn miễn trừ và ngày sản phẩm được đưa ra thị trường. Doanh nghiệp quản trị được hai ngày này — bằng chứng từ và lộ trình thoát — thì sống khoẻ qua các đợt miễn trừ hết hạn.

Nguồn tham khảo

• Chỉ thị 2011/65/EU — Điều 2(2) (chuyển tiếp), Điều 4 (nghĩa vụ và miễn trừ), Phụ lục III và IV
• Ba Chỉ thị uỷ quyền cập nhật miễn trừ Phụ lục III, công bố 21/11/2025
• Hướng dẫn của Uỷ ban châu Âu về khái niệm “đưa ra thị trường” (Blue Guide)

Bài viết liên quan

• Chì trong mối hàn: lộ trình bỏ chì và cái bẫy SAC305
• Phải lưu hồ sơ RoHS bao lâu, mốc thời gian nào cần nhớ?
• Báo cáo RoHS cũ còn dùng được không, khi nào phải thử lại?
• Miễn trừ RoHS Phụ lục III: ba Chỉ thị uỷ quyền 2025/2364, 2025/1802, 2025/2363 và các hạn 2026–2027
• Chỉ thị (EU) 2025/2456: RoHS chuyển đánh giá kỹ thuật sang ECHA
• RoHS là gì? Toàn tập về Chỉ thị 2011/65/EU và 10 chất bị hạn chế

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Cách xác định thời điểm “đưa ra thị trường” và phạm vi miễn trừ cần đối chiếu với nguyên văn Chỉ thị 2011/65/EU (bản hợp nhất) và hướng dẫn hiện hành của Uỷ ban châu Âu.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Không có một “RoHS châu Á” duy nhất. Mỗi thị trường châu Á xây dựng công cụ riêng của mình, với triết lý khác nhau: có nơi cấm dùng chất, có nơi chỉ buộc công bố chất. Hai thị trường khiến doanh nghiệp xuất khẩu điện tử hay nhầm nhất là Nhật Bản (J-MOSS) và Hàn Quốc (K-RoHS).

Sự nhầm lẫn thường bắt đầu từ cái tên: nghe “J-MOSS” hoặc “K-RoHS” nên nhiều người mặc định đó là hai bản sao của RoHS châu Âu, chỉ khác thị trường. Thực tế, Nhật Bản và Hàn Quốc chọn hai con đường rất khác nhau — và khác cả EU. Hiểu sai dẫn tới hai lỗi: chuẩn bị thừa giấy tờ không cần thiết, hoặc thiếu đúng thứ bị kiểm.

Bài viết này so sánh J-MOSS và K-RoHS với RoHS EU: ai cần, cần cái gì, và khác nhau ở điểm nào.

1. Châu Á không có một “RoHS châu Á” chung

Trước khi đi vào từng thị trường, cần nhìn bức tranh tổng thể. Các công cụ RoHS tại châu Á khác nhau cả về phạm vi lẫn bản chất nghĩa vụ:

Nói cách khác: không thể suy từ chứng nhận của thị trường này sang thị trường khác. Doanh nghiệp cần biết mình bán cho ai để chọn đúng công cụ.

2. Nhật: J-MOSS (JIS C 0950) — chuẩn công bố, không phải chuẩn cấm

J-MOSS là tên thông dụng của tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản JIS C 0950, tên chính thức đại ý “phương pháp ghi nhãn hàm lượng một số chất hoá học nhất định trong thiết bị điện – điện tử“. Nội dung cốt lõi của nó có hiệu lực từ ngày 01/07/2006, ban hành thông qua việc sửa đổi, bổ sung các văn bản dưới luật của Luật Xúc tiến Sử dụng Hiệu quả Tài nguyên (một đạo luật về tái chế/3R của Nhật).

Điểm cần khắc cốt ghi tâm, và cũng là khác biệt lớn nhất với EU:

RoHS của EU hạn chế việc sử dụng chất độc hại. J-MOSS thì chuẩn hoá cách công bố tình trạng hàm lượng chất. Japan không có luật trực tiếp kiểu RoHS EU; J-MOSS là một tiêu chuẩn ghi nhãn, gắn với pháp luật tái chế.

Hệ quả: J-MOSS không nói “bạn không được dùng chì”. Nó nói “nếu bạn dùng chất vượt ngưỡng, bạn phải ghi nhãn màu cam cho người tiêu dùng biết”. Đây là cơ chế minh bạch hoá, đẩy trách nhiệm lựa chọn về phía thị trường, chứ không phải lệnh cấm.

3. Ai cần J-MOSS: bảy nhóm sản phẩm và hai loại nhãn

J-MOSS áp cho bảy nhóm sản phẩm được chỉ định:

1. Máy tính cá nhân
2. Điều hoà không khí kiểu cục bộ
3. Máy thu hình (tivi)
4. Tủ lạnh điện
5. Máy giặt điện
6. Lò vi sóng
7. Máy sấy quần áo

Với các sản phẩm này, quy tắc nhãn gồm hai nhánh:

• Vượt ngưỡng một chất bất kỳ: bắt buộc dán nhãn màu cam để công bố.
• Không vượt ngưỡng chất nào: được phép (tự nguyện) dán nhãn màu xanh để thể hiện sản phẩm thân thiện hơn.

Điểm dễ nhầm: “nhãn xanh” là tự nguyện, còn “nhãn cam” là bắt buộc khi vượt ngưỡng. Vì vậy, việc một sản phẩm không có nhãn xanh không có nghĩa là sản phẩm vi phạm.

4. Sáu chất và ngưỡng của J-MOSS

J-MOSS dùng nhóm chất quen thuộc, giống RoHS 6 chất của EU (chưa gồm bốn phthalate mà EU thêm sau này):

Danh mục này không gồm bốn phthalate mà EU đã bổ sung từ 2015. Vì vậy, một sản phẩm đạt J-MOSS không tự động đạt RoHS EU 10 chất — vẫn phải kiểm thêm phthalate nếu bán vào EU.

5. Hàn Quốc: K-RoHS — gộp cả RoHS, WEEE và ELV

Hàn Quốc chọn con đường khác Nhật. Thay vì một tiêu chuẩn ghi nhãn, Hàn Quốc ban hành một đạo luật — tên đại ý “Luật về tái chế tài nguyên đối với thiết bị điện – điện tử và xe“, được ban hành (promulgated) ngày 02/04/2007.

Điểm khác biệt về bản chất: đạo luật này gộp ba nhóm yêu cầu vốn tách rời ở châu Âu:

• Yếu tố RoHS — hạn chế chất độc hại trong thiết bị điện – điện tử;
• Yếu tố WEEE — trách nhiệm thu hồi và tái chế thiết bị điện – điện tử;
• Yếu tố ELV — xử lý xe hết niên hạn.

Vì vậy, khi làm việc với K-RoHS, đừng chỉ nghĩ tới “bảng chất bị hạn chế”. Nghĩa vụ của doanh nghiệp còn liên quan tới hồ sơ tái chế và trách nhiệm thu hồi. Tên gọi, phạm vi và các ngưỡng cụ thể của khung pháp lý Hàn Quốc cần đối chiếu văn bản hợp nhất hiện hành, do lĩnh vực này đã được sửa đổi, gộp nhiều lần kể từ năm 2007.

6. Bảng so sánh EU — Nhật — Hàn Quốc

7. Doanh nghiệp Việt Nam: ai cần quan tâm?

Bốn nhóm nên chủ động rà soát:

• Doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp sang Nhật hoặc Hàn Quốc — cần đúng công cụ của thị trường đó, không dùng chứng từ EU thay thế.
• Doanh nghiệp là nhà cung ứng linh kiện cho các thương hiệu Nhật/Hàn — khách hàng thường yêu cầu khai báo theo tiêu chuẩn nội bộ dựa trên J-MOSS hoặc K-RoHS.
• Doanh nghiệp nhập hàng từ Nhật/Hàn rồi bán tiếp — cần kiểm tra nhãn và hồ sơ đi kèm.
• Doanh nghiệp đa thị trường (EU + Nhật + Hàn + Trung Quốc) — nên dùng chung một hệ dữ liệu vật liệu, rồi “xuất” ra báo cáo theo từng chuẩn.

8. Năm việc nên làm

1. Lập bảng đối chiếu thị trường mục tiêu ↔ công cụ áp dụng (J-MOSS, K-RoHS, GB 26572, RoHS EU).
2. Kiểm tra danh mục chất của từng thị trường, đặc biệt là phthalate — chỉ EU (và Trung Quốc sau 2027) mới gồm bốn phthalate.
3. Rà lại nghĩa vụ nhãn: J-MOSS có nhãn cam/xanh, EU có dấu CE, Trung Quốc có nhãn EFUP và bảng công bố.
4. Dùng chung một bộ dữ liệu thử (theo vật liệu đồng nhất) để phục vụ nhiều thị trường, thay vì thử lại từ đầu cho từng nơi.
5. Với Hàn Quốc, đừng bỏ qua phần trách nhiệm thu hồi/tái chế vì nó nằm chung một luật với phần hạn chế chất.

9. Câu hỏi thường gặp

J-MOSS có phải là “RoHS Nhật Bản” không?

Không chính xác về bản chất. J-MOSS là tiêu chuẩn ghi nhãn hàm lượng chất (JIS C 0950), gắn với luật tái chế — nó không hạn chế việc sử dụng chất như RoHS EU. Gọi tắt là “RoHS Nhật” dễ dẫn tới hiểu nhầm rằng đó là lệnh cấm.

Sản phẩm đạt RoHS EU có tự động đạt J-MOSS không?

Về nhóm 6 chất cơ bản thì gần nhau, nhưng J-MOSS chỉ yêu cầu ghi nhãn theo danh sách 7 nhóm sản phẩm, còn EU yêu cầu dấu CE và phạm vi mở rộng. Đạt EU không tự động hoàn tất nghĩa vụ nhãn của J-MOSS, và ngược lại.

K-RoHS chỉ là một bảng chất bị hạn chế thôi phải không?

Không. Khung pháp lý Hàn Quốc còn gộp cả trách nhiệm thu hồi, tái chế thiết bị điện – điện tử và xử lý xe hết niên hạn. Vì vậy cần rà cả nghĩa vụ hồ sơ, không chỉ nghĩa vụ về chất.

Bốn phthalate có nằm trong J-MOSS hoặc K-RoHS không?

J-MOSS dùng nhóm 6 chất, không gồm phthalate. Với K-RoHS, danh mục chất cần đối chiếu văn bản hiện hành. Chắc chắn chỉ có EU (và Trung Quốc theo GB 26572-2025) mới yêu cầu bốn phthalate ở thời điểm hiện nay.

Có cần dán nhãn J-MOSS cho sản phẩm bán tới Nhật không thuộc 7 nhóm?

J-MOSS áp cho bảy nhóm sản phẩm được chỉ định. Sản phẩm ngoài danh sách này không thuộc phạm vi J-MOSS, nhưng vẫn có thể bị ràng buộc bởi các yêu cầu khác (hợp đồng, chuỗi cung ứng, hoặc quy định về tái chế). Cần đối chiếu đúng phạm vi với khách hàng Nhật.

10. Kết luận

J-MOSS và K-RoHS là hai công cụ châu Á rất khác nhau, và cũng khác EU. J-MOSS (JIS C 0950) là chuẩn ghi nhãn cho bảy nhóm sản phẩm, có hiệu lực từ 01/07/2006, không hạn chế việc dùng chất. K-RoHS là một đạo luật gộp hạn chế chất, trách nhiệm thu hồi và xử lý xe hết niên hạn, ban hành từ năm 2007.

Ba câu chốt cho doanh nghiệp: một, đừng đồng nhất các chuẩn châu Á với nhau hay với EU; hai, kiểm tra đúng danh mục chất của từng thị trường, nhất là phthalate; ba, chuẩn bị một bộ dữ liệu vật liệu dùng chung thay vì thử lại nhiều lần. Mọi chi tiết cụ thể cần đối chiếu văn bản và tiêu chuẩn hiện hành của từng nước.

Nguồn tham khảo

• JIS C 0950 (J-MOSS) — phương pháp ghi nhãn hàm lượng chất trong thiết bị điện – điện tử; hiệu lực từ 01/07/2006
• Luật Xúc tiến Sử dụng Hiệu quả Tài nguyên (Nhật Bản) — văn bản dưới luật sửa đổi năm 2006
• Luật về tái chế tài nguyên đối với thiết bị điện – điện tử và xe (Hàn Quốc), ban hành 02/04/2007 (cần đối chiếu bản hợp nhất hiện hành)
• Chỉ thị 2011/65/EU (RoHS 2) và Chỉ thị (EU) 2015/863 — hạn chế chất trong sản phẩm điện, điện tử tại EU

Bài viết liên quan

• Thông tư 30/2011/TT-BCT và RoHS châu Âu: tuân thủ cả hai thế nào
• RoHS là gì? Toàn tập về Chỉ thị 2011/65/EU và 10 chất bị hạn chế
• GB 26572-2025: tiêu chuẩn RoHS bắt buộc đầu tiên của Trung Quốc, hiệu lực 01/08/2027

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Các mô tả về J-MOSS và khung pháp lý Hàn Quốc được tóm lược để so sánh nguyên lý; có thể đã rút gọn so với nguyên văn tiêu chuẩn và văn bản luật.

Trước khi áp dụng cho một sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu bản tiêu chuẩn JIS C 0950 hiện hành và văn bản luật hợp nhất hiện hành của Nhật Bản, Hàn Quốc.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Một báo cáo thử RoHS làm theo IEC 62321 tại một phòng thí nghiệm được công nhận vẫn có thể không được chấp nhận khi doanh nghiệp cần chứng minh tuân thủ tiêu chuẩn mới của Trung Quốc. Lý do nằm ở một dòng nhỏ trong GB 26572-2025: tiêu chuẩn này chỉ định duy nhất chuỗi phương pháp thử GB/T 39560.

Hiểu đúng về chuỗi GB/T 39560 giúp doanh nghiệp tránh hai sai lầm tốn kém: một, trả tiền cho bộ thử sai chuẩn rồi phải làm lại; hai, tưởng rằng GB/T 39560 là một tiêu chuẩn “khác biệt” về nguyên lý, trong khi thực chất nó là bộ tương đương của IEC 62321.

Bài viết này giải thích chuỗi GB/T 39560 là gì, ánh xạ nó với bộ IEC 62321 theo nguyên lý, vì sao Trung Quốc chọn chỉ định duy nhất một bộ, và những điểm doanh nghiệp cần xác nhận với phòng thử trước khi ký hợp đồng.

1. GB/T 39560 là gì?

GB/T 39560 là một chuỗi tiêu chuẩn quốc gia Trung Quốc (bộ nhiều phần) có tên chung đại ý “Xác định một số chất trong sản phẩm điện và điện tử“. Về mục đích, đây là bộ phương pháp thử để xác định hàm lượng các chất bị hạn chế — đúng vai trò mà IEC 62321 đảm nhiệm ở cấp quốc tế.

Ba điểm cần nắm về bản chất của chuỗi này:

• Đây là chuỗi GB/T (có chữ “T”) — tự thân là tiêu chuẩn khuyến nghị. Nhưng khi GB 26572-2025 viện dẫn nó, việc dùng đúng bộ này trở thành điều kiện để chứng minh tuân thủ tiêu chuẩn bắt buộc.
• Nó được xây dựng tương ứng với IEC 62321 — cùng logic chia phần, cùng nhóm chất, cùng nguyên lý thiết bị.
• Nó không thay thế IEC 62321 ở thị trường khác; nó chỉ là bộ được Trung Quốc chỉ định cho mục đích tuân thủ GB 26572-2025.

2. Ánh xạ chuỗi GB/T 39560 với IEC 62321 theo nguyên lý

Bảng dưới đây ánh xạ theo nội dung và nguyên lý. Số phần cụ thể và năm ban hành của từng phần trong chuỗi GB/T 39560 cần đối chiếu bản tiêu chuẩn hiện hành — doanh nghiệp không nên trích dẫn số phần từ một nguồn thứ cấp.

Điểm quan trọng: đây không phải hai bộ tiêu chuẩn khác nhau về khoa học. Cùng một mẫu, cùng thiết bị, cùng nguyên lý định lượng — chỉ khác hệ thống văn bản viện dẫn. Vì vậy, khi phòng thử có năng lực theo IEC 62321, khoảng cách để chuyển sang thực hiện và báo cáo theo GB/T 39560 thường nhỏ hơn nhiều so với cảm nhận ban đầu.

3. Vì sao Trung Quốc chỉ định duy nhất một bộ?

Việc chỉ định duy nhất một chuỗi phương pháp là lựa chọn có chủ đích, không phải hình thức. Bốn lý do chính:

1. Tính so sánh: khi mọi phòng thử dùng cùng một bộ phương pháp, kết quả giữa các phòng, giữa các lô hàng và giữa các thời điểm có thể đối chiếu trực tiếp.
2. Tính cưỡng chế: tiêu chuẩn bắt buộc cần một thước đo rõ ràng để giám sát thị trường và xử lý tranh chấp. “Dùng phương pháp tương đương” khó cưỡng chế hơn “dùng đúng bộ này”.
3. Giảm tranh chấp: khi nhà nhập khẩu và nhà cung ứng không thống nhất kết quả, một bộ phương pháp được chỉ định sẵn giúp chốt được trọng tài kỹ thuật.
4. Hài hoà quốc tế: GB/T 39560 được xây dựng trên nền IEC 62321, nên vẫn tương thích với chuỗi cung ứng toàn cầu — chỉ khác ở “cửa” văn bản.

4. Khác biệt với EU: EU không chỉ định một phương pháp duy nhất

Hệ quả thực tiễn: một báo cáo viện dẫn IEC 62321 đủ để phục vụ hồ sơ CE ở EU, nhưng chưa chắc đủ cho hồ sơ tuân thủ GB 26572-2025. Nguyên lý và thiết bị gần như trùng nhau, nhưng dòng viện dẫn tiêu chuẩn trên báo cáo thì phải đúng bộ mà Trung Quốc chỉ định.

5. Ba lớp phương pháp trong chuỗi: sàng lọc — xác định — phân tích

Để đọc và đặt hàng dịch vụ cho đúng, cần phân biệt ba lớp công việc trong bất kỳ bộ phương pháp RoHS nào, kể cả GB/T 39560:

• Sàng lọc (screening): dùng XRF để kiểm tra nhanh nguyên tố tổng. Không phá mẫu, nhanh, rẻ — nhưng chỉ cho biết “có nguy cơ”, không xác định được trạng thái hoá trị (ví dụ Cr tổng khác Cr(VI)).
• Xác định (determination): dùng phương pháp ướt (ICP-OES, ICP-MS, AAS…) hoặc GC-MS để định lượng chính xác hàm lượng chất trong vật liệu đồng nhất.
• Phân tích dạng (speciation): với crôm, xác định riêng Cr(VI) — phần đòi hỏi kỹ thuật chuyên biệt nhất trong cả bộ.

Một sai lầm phổ biến khi đọc báo cáo: coi kết quả XRF là kết quả cuối cùng. Trong cấu trúc chuỗi phương pháp, XRF thuộc lớp sàng lọc — nó chỉ mở đường cho bước xác định khi có dấu hiệu vượt ngưỡng.

6. Cr(VI): điểm dễ nhầm nhất trong chuỗi

Trong toàn bộ chuỗi, phần xác định crôm hoá trị 6 là chỗ chuyên môn tập trung và cũng là chỗ hay bị hiểu sai nhất về phương pháp.

Điều cần nhớ rõ: cả hai nhánh phương pháp cho Cr(VI) đều dựa trên nguyên lý ĐO MÀU. Chúng khác nhau ở đối tượng mẫu và cách xử lý mẫu, không phải ở bản chất phản ứng:

• Nhánh 7-1: áp dụng cho lớp phủ kim loại — dùng để kiểm tra crôm hoá trị 6 trong lớp thụ động/mạ trên kim loại.
• Nhánh 7-2: áp dụng cho polymer và vật liệu điện tử — sau khi chiết tách Cr(VI) ra khỏi nền mẫu, định lượng bằng đo màu.

Sắc ký ion (IC) chỉ là một kỹ thuật bổ sung trong một số phiên bản tài liệu, không phải nguyên lý chính của cả nhánh Cr(VI). Vì vậy, nếu một tài liệu mô tả “7-2 là phương pháp sắc ký ion”, đó là cách hiểu lệch cần chỉnh lại. Chi tiết kỹ thuật và số phần cụ thể của GB/T 39560 cần đối chiếu với bản tiêu chuẩn — nhưng nguyên lý đo màu cho Cr(VI) là điểm xuyên suốt.

7. Báo cáo thử: cần xác nhận điều gì với phòng thử?

Để tránh làm lại, doanh nghiệp nên thống nhất rõ ngay từ đầu bốn câu hỏi:

1. Báo cáo có viện dẫn đúng chuỗi GB/T 39560 hay không (chứ không chỉ IEC 62321)?
2. Phòng thử có phạm vi công nhận bao trùm các phần cần dùng của GB/T 39560?
3. Với crôm, báo cáo có tách riêng Cr(VI) theo phương pháp đo màu, hay chỉ báo Cr tổng từ XRF?
4. Báo cáo có bao gồm cả bốn phthalate (theo phần tương ứng của chuỗi) nếu sản phẩm thuộc nhóm phải đạt giới hạn 10 chất?

8. Doanh nghiệp nên dùng IEC 62321 hay GB/T 39560?

Với doanh nghiệp xuất sang nhiều thị trường, cách tối ưu thường là chọn phòng thử có cả IEC 62321 và GB/T 39560 trong phạm vi công nhận, để dùng chung một bộ mẫu cho hai mục đích.

9. Câu hỏi thường gặp

GB/T 39560 có phải là bản dịch của IEC 62321 không?

Không phải bản dịch từng chữ, nhưng được xây dựng tương ứng về cấu trúc và nguyên lý. Cả hai chia theo phần, cùng nhóm chất, cùng loại thiết bị. Vì vậy kết quả thường tương thích, nhưng phần viện dẫn văn bản là khác nhau.

Báo cáo IEC 62321 cũ còn dùng được cho Trung Quốc không?

Không nên dùng trực tiếp cho hồ sơ GB 26572-2025. Về nguyên lý thì gần nhau, nhưng tiêu chuẩn chỉ định bộ GB/T 39560, nên báo cáo cần viện dẫn đúng bộ này để tránh bị bác.

Vì sao phải tách riêng Cr(VI) mà XRF không làm được?

XRF đo nguyên tố tổng, nên không phân biệt được crôm kim loại với crôm hoá trị 6. Xác định Cr(VI) cần phương pháp hoá học (đo màu) để bắt đúng trạng thái hoá trị — đây là lớp “phân tích dạng” trong chuỗi.

Bốn phthalate có nằm trong chuỗi GB/T 39560 không?

Có — tương ứng với phần dành cho phthalate trong IEC 62321. Điều này khớp với việc GB 26572-2025 mở rộng danh mục chất từ 6 lên 10, gồm bốn phthalate DEHP, BBP, DBP, DIBP.

Chi phí thử theo GB/T 39560 có cao hơn nhiều không?

Không nên chênh lệch lớn, vì nguyên lý và thiết bị gần như trùng với IEC 62321. Phần chi phí thực sự tăng nằm ở khối lượng mẫu bóc tách và ở bốn phthalate, chứ không nằm ở việc dùng bộ phương pháp nào.

10. Kết luận

GB/T 39560 là bộ phương pháp thử RoHS của Trung Quốc, được xây dựng tương ứng với IEC 62321 và được GB 26572-2025 chỉ định duy nhất cho mục đích tuân thủ. Hiểu đúng bản chất này giúp doanh nghiệp không hoang mang trước “chuẩn mới”: về khoa học, đây là bộ quen thuộc; về văn bản, đây là ràng buộc mới cần tuân thủ.

Ba việc nên làm trong 2026: một, yêu cầu phòng thử xác nhận có GB/T 39560 trong phạm vi công nhận; hai, chốt trước dòng viện dẫn tiêu chuẩn trên báo cáo; ba, bảo đảm phần Cr(VI) và bốn phthalate được thử đúng phương pháp, không chỉ dừng ở kết quả XRF sàng lọc.

Nguồn tham khảo

• GB/T 39560 — chuỗi tiêu chuẩn quốc gia Trung Quốc về xác định một số chất trong sản phẩm điện và điện tử (cần đối chiếu bản hiện hành)
• GB 26572-2025 — yêu cầu hạn chế sử dụng chất độc hại trong sản phẩm điện và điện tử
• IEC 62321 — bộ tiêu chuẩn quốc tế về xác định chất bị hạn chế trong sản phẩm điện và điện tử
• Chỉ thị 2011/65/EU (RoHS 2) — quy định về đánh giá hợp quy và phương pháp thử

Bài viết liên quan

• J-Moss (Nhật) và K-RoHS (Hàn Quốc) khác EU ở điểm nào
• Thông tư 30/2011/TT-BCT và RoHS châu Âu: tuân thủ cả hai thế nào
• GB 26572-2025: tiêu chuẩn RoHS bắt buộc đầu tiên của Trung Quốc, hiệu lực 01/08/2027
• IEC 62321 là gì? Bộ phương pháp thử RoHS gồm những phần nào và dùng cho chất gì?
• Nhãn EFUP và dấu RoHS Trung Quốc: đọc đúng bảng SJ/T 11364-2024

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Ánh xạ giữa GB/T 39560 và IEC 62321 được trình bày theo nguyên lý; số phần và năm ban hành cụ thể cần đối chiếu bản tiêu chuẩn gốc.

Trước khi áp dụng cho một sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn GB/T 39560 và GB 26572-2025 hiện hành, cùng phạm vi công nhận của phòng thử được chỉ định.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

“Bên em yêu cầu báo cáo RoHS 3” — câu nói này xuất hiện rất thường xuyên trong email mua bán linh kiện điện tử, nhưng nếu đem đi tra cứu trên cổng thông tin pháp luật châu Âu thì sẽ không tìm thấy văn bản nào tên là “RoHS 3”. Đây là cách gọi không chính thức do thị trường tự đặt, và chính sự không chính thức đó gây ra những hiểu nhầm rất tốn kém: có doanh nghiệp thử đúng 10 chất nhưng viện dẫn sai căn cứ, có doanh nghiệp lại tưởng mình chỉ cần đáp ứng 6 chất.

Bài viết này giải mã chuỗi văn bản RoHS thật — từ Chỉ thị gốc tới các văn bản sửa đổi đang áp dụng — để doanh nghiệp biết chính xác mình đang phải tuân thủ cái gì, và biết cách trả lời khi khách hàng hỏi về “RoHS 3”, “RoHS 2.0” hay “RoHS 10 chất”.

1. Vì sao “RoHS 3” là cách gọi không chính thức?

Trong hệ thống pháp luật EU, các văn bản được định danh bằng số hiệu và năm, không bằng “phiên bản 1, 2, 3” như phần mềm. Một Chỉ thị có thể được sửa đổi bởi Chỉ thị uỷ quyền hoặc Chỉ thị sửa đổi, nhưng sau khi sửa đổi, văn bản vẫn mang số hiệu cũ (kèm chú thích “đã được sửa đổi”).

“RoHS 3” vì vậy không phải là tên văn bản, không phải là phiên bản được ban hành mới, và không có hiệu lực pháp lý riêng. Đây là cách nói tắt trong ngành để chỉ đợt mở rộng danh mục chất bị hạn chế — cụ thể là việc bổ sung nhóm phthalate vào danh sách.

2. Chuỗi văn bản RoHS thật sự

Bảng này cho thấy một điều quan trọng: Chỉ thị 2011/65/EU vẫn là văn bản gốc đang áp dụng. Các văn bản khác là sửa đổi. Vì vậy trong hồ sơ kỹ thuật và tuyên bố hợp quy, căn cứ đúng luôn là “Chỉ thị 2011/65/EU, đã được sửa đổi” — kèm danh sách các sửa đổi liên quan tới sản phẩm đó.

3. Đợt bổ sung phthalate: điều gì thực sự thay đổi?

Đợt sửa đổi được thị trường gọi là “RoHS 3” đã bổ sung bốn phthalate vào danh sách chất bị hạn chế: DEHP, BBP, DBP và DIBP. Đây là nhóm chất dẻo hoá phổ biến trong nhựa PVC mềm — vỏ dây cáp, gioăng, tay cầm, vỏ bọc cách điện.

Ba điểm doanh nghiệp hay hỏi:

• Ngưỡng áp dụng: các phthalate này chịu ngưỡng 0,1% theo khối lượng vật liệu đồng nhất, giống như chì, thuỷ ngân, crôm hoá trị sáu, PBB và PBDE. Riêng cadimi có ngưỡng chặt hơn.
• Thời điểm áp dụng: không áp dụng cùng một ngày cho mọi nhóm sản phẩm. Thiết bị thông thường, thiết bị y tế và dụng cụ giám sát – điều khiển có mốc riêng; thiết bị chẩn đoán in vitro và dụng cụ giám sát công nghiệp có mốc muộn nhất.
• Phạm vi áp dụng vật liệu: ngưỡng tính theo vật liệu đồng nhất, nên một sợi cáp có thể đạt ở vỏ PVC nhưng vượt ở lớp keo dán bên trong. Đây là lý do khâu bóc tách mẫu quan trọng hơn cả thiết bị thử.

4. “RoHS 2”, “RoHS 6 chất”, “RoHS 10 chất” — nên gọi thế nào cho đúng?

Với tài liệu gửi khách hàng châu Âu, cách an toàn nhất là tránh dùng chữ “RoHS 3” và viết rõ căn cứ pháp lý. Một dòng như “tuân thủ Chỉ thị 2011/65/EU đã được sửa đổi, bao gồm Chỉ thị uỷ quyền (EU) 2015/863” vừa đủ ngắn, vừa không thể bị hiểu sai.

5. Vì sao cách đặt tên này lại gây rủi ro thực tế?

Có ba rủi ro cụ thể khi doanh nghiệp dùng cách gọi phi chính thức trong trao đổi kỹ thuật:

1. Yêu cầu thử sai phạm vi. Khách hàng yêu cầu “thử theo RoHS 3” — nếu bên thử hiểu là chỉ cần thử 4 phthalate mà bỏ qua 6 chất còn lại, báo cáo sẽ không phản ánh đúng yêu cầu hợp quy.
2. Viện dẫn sai trong tuyên bố hợp quy. Một tuyên bố hợp quy ghi “phù hợp RoHS 3” không có giá trị pháp lý vì không nêu được Chỉ thị và các sửa đổi cụ thể.
3. Hiểu sai lộ trình áp dụng. Với cùng một sản phẩm, mốc áp dụng của các phthalate có thể khác nhau tuỳ nhóm sản phẩm; nếu tài liệu chỉ ghi “RoHS 3” thì không thể xác định sản phẩm thuộc mốc nào.

6. Cách viết đúng trong hợp đồng, báo giá và tài liệu kỹ thuật

7. Với doanh nghiệp Việt Nam, chuỗi này nghĩa là gì?

Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam không phải bên chịu trách nhiệm hợp quy cuối cùng, nhưng lại là bên phải cung cấp bằng chứng. Bốn việc nên chuẩn hoá:

1. Chốt danh sách 10 chất trong mọi mẫu khai báo vật liệu, kèm ngưỡng theo từng chất.
2. Ghi mốc áp dụng cho phthalate theo nhóm sản phẩm của khách hàng — đặc biệt với khách làm thiết bị y tế và dụng cụ đo lường.
3. Viện dẫn văn bản, không viện dẫn biệt danh trong mọi báo cáo, tuyên bố và hợp đồng.
4. Theo dõi sửa đổi mới — ví dụ thay đổi cơ chế đánh giá miễn trừ đã được ghi nhận trong văn bản cuối năm 2025 — để cập nhật hồ sơ trước khi khách hàng hỏi.

8. Câu hỏi thường gặp

Khách hàng yêu cầu “báo cáo RoHS 3” thì em nên làm gì?

Nên hỏi lại danh sách chất và ngưỡng cụ thể. Trên thực tế, phần lớn yêu cầu “RoHS 3” nghĩa là “đủ 10 chất bị hạn chế”. Báo cáo nên ghi rõ danh sách chất đã thử và chuẩn phương pháp áp dụng, kèm câu trả lời giải thích vì sao không có văn bản nào tên “RoHS 3”.

Báo cáo cũ ghi “RoHS 2” có còn dùng được không?

Cần kiểm tra hai điểm: báo cáo đã bao gồm 4 phthalate chưa, và mốc áp dụng phthalate với nhóm sản phẩm của bạn đã đến chưa. Nếu báo cáo chỉ có 6 chất và sản phẩm thuộc nhóm đã áp dụng phthalate, báo cáo đó không còn đủ.

Có văn bản nào tên “RoHS 4” chưa?

Hiện chưa có văn bản nào được ban hành dưới tên đó. Các thay đổi mới nhất diễn ra dưới dạng sửa đổi Chỉ thị 2011/65/EU, không phải một “phiên bản mới” thay thế.

Nếu chỉ xuất khẩu sang Trung Quốc, Nhật hoặc Hàn Quốc thì sao?

Mỗi thị trường có chương trình hạn chế chất riêng với danh sách chất và lộ trình khác nhau. Báo cáo thử theo phương pháp chuẩn quốc tế thường dùng được cho nhiều thị trường, nhưng phần viện dẫn pháp lý và thời điểm áp dụng phải viết theo từng thị trường.

Vì sao các đợt sửa đổi thường gắn với mốc tháng 7?

Nhiều mốc của RoHS gắn với việc áp dụng theo nhóm sản phẩm chứ không phải theo ngày ban hành văn bản. Vì vậy, đọc kỹ phạm vi áp dụng quan trọng hơn nhớ ngày ra đời của văn bản.

9. Kết luận

“RoHS 3” là một biệt danh tiện dụng nhưng không có giá trị pháp lý. Khi làm việc với khách hàng châu Âu, thứ cần chính xác không phải tên phiên bản mà là số hiệu văn bản, danh sách chất, ngưỡng và mốc áp dụng.

Ba việc nên làm ngay: chuẩn hoá mẫu viện dẫn căn cứ pháp lý trong mọi tài liệu; rà soát lại các báo cáo cũ để xác nhận đã bao gồm nhóm phthalate theo đúng mốc nhóm sản phẩm; và theo dõi các sửa đổi mới để không bị bất ngờ khi khách hàng cập nhật yêu cầu.

Nguồn tham khảo

• Chỉ thị 2011/65/EU về hạn chế sử dụng một số chất nguy hại trong thiết bị điện và điện tử (bản đã được hợp nhất).
• Chỉ thị 2002/95/EC (văn bản RoHS ban đầu, đã hết hiệu lực).
• Chỉ thị uỷ quyền (EU) 2015/863 bổ sung bốn phthalate vào Phụ lục II.
• Chỉ thị uỷ quyền (EU) 2017/2102 sửa đổi định nghĩa và phạm vi áp dụng.
• Chỉ thị (EU) 2025/2456 sửa đổi cơ chế đánh giá kỹ thuật đối với miễn trừ (công bố trên Công báo EU tháng 12/2025).

Bài viết liên quan

• Bán hàng điện tử trên Amazon/eBay châu Âu: người bán nước ngoài phải chứng minh RoHS thế nào?
• RoHS là gì? Toàn tập về Chỉ thị 2011/65/EU và 10 chất bị hạn chế
• Chỉ thị (EU) 2025/2456: RoHS chuyển đánh giá kỹ thuật sang ECHA
• Miễn trừ RoHS Phụ lục III: cập nhật 2025–2027
• 10 chất bị hạn chế theo RoHS: ngưỡng 0,1% và 0,01%

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn văn bản/tiêu chuẩn liên quan trước khi áp dụng cho sản phẩm cụ thể.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Khách hàng hỏi: “Sản phẩm của tôi đã đạt RoHS châu Âu, vậy bán sang Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật, Nga hay California có cần làm lại không?” Câu trả lời trung thực là: tuỳ thị trường — vì mỗi nơi có một “bộ luật RoHS” riêng, khác nhau ở danh mục chất, cách thực thi và loại nhãn phải dán.

Điều khiến việc này rối là các quy định thường trông giống nhau: cùng vài kim loại nặng, cùng ngưỡng 0,1 %, cùng nói tới “vật liệu đồng nhất”. Nhưng chỉ cần lệch một chi tiết — ví dụ nơi hạn chế 6 chất, nơi hạn chế 10 chất — là hồ sơ chứng minh hợp quy đã không còn dùng chung được.

Bài viết này dựng một bảng đối chiếu sáu thị trường ở mức nguyên lý: EU, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, EAEU và California. Mục tiêu không phải thay thế văn bản gốc, mà để doanh nghiệp biết mình cần đối chiếu đúng tài liệu nào trước khi in nhãn và ký tuyên bố hợp quy.

1. Sáu “mái nhà” quy định — nhìn tổng quan trước

Điểm chung của cả sáu nơi: đều giới hạn một số chất độc hại trong sản phẩm điện – điện tử, và đều lấy chuẩn mực chung từ bốn kim loại nặng quen thuộc — chì, thuỷ ngân, cadmium, crôm hoá trị 6. Khác biệt nằm ở ba câu hỏi:

1. Hạn chế bao nhiêu chất và là những chất nào?
2. Thực thi bằng cách nào — cấm đưa ra thị trường, bắt buộc dán nhãn, hay khai báo hợp quy?
3. Ai kiểm tra và dấu/nhãn nào là bằng chứng?

Lưu ý quan trọng: bảng trên là bức tranh nguyên lý. Số chất, phạm vi sản phẩm và mốc hiệu lực của từng thị trường thay đổi theo thời gian, nên mọi chi tiết cụ thể cần đối chiếu nguyên văn văn bản hiện hành trước khi dùng cho một lô hàng thật.

2. Trục thứ nhất: danh mục chất — 4, 6 hay 10?

Cách phân loại thực dụng nhất là đếm từ “lõi” ra ngoài:

• Lõi 4 kim loại nặng: chì (Pb), thuỷ ngân (Hg), cadmium (Cd), crôm hoá trị 6 (Cr(VI)). Hầu như mọi thị trường đều giới hạn bốn chất này.
• Lên 6 chất: thêm hai nhóm chất chống cháy brom là PBB và PBDE. Đây là mức phổ biến của các chương trình kiểu “6 chất” — thường gặp ở Nhật (J-Moss) và EAEU.
• Lên 10 chất: thêm bốn phthalate (DEHP, BBP, DBP, DIBP). Đây là mức của EU sau năm 2015, và cũng là hướng mà Trung Quốc và Hàn Quốc đã đi theo.

Hệ quả thực tế rất rõ: một sản phẩm đạt 6 chất chưa chắc đạt 10 chất — vì còn bốn phthalate. Ngược lại, sản phẩm đạt 10 chất thì thường bao trùm được yêu cầu 6 chất (vì 6 chất là tập con của 10), trừ khi thị trường đó có chất riêng ngoài danh mục EU. Vì vậy bộ tài liệu mạnh nhất để đi nhiều thị trường là bộ chứng minh đủ 10 chất, cộng thêm đối chiếu riêng cho từng nơi.

3. Trục thứ hai: ngưỡng và cách tính — gần như đồng nhất

Đây là tin tốt: phần lớn thị trường dùng cùng ngưỡng và cùng logic tính.

Chính vì cùng ngưỡng và cùng cách tính, kết quả thử và phương pháp thử dùng lại được giữa các thị trường. Cái phải làm lại chỉ là phần kết luận hợp quy: đối chiếu kết quả với đúng danh mục chất và đúng danh mục miễn trừ của thị trường đó.

4. Trục thứ ba: cơ chế thực thi — cấm, dán nhãn hay khai báo?

Đây mới là chỗ các thị trường khác nhau nhiều nhất, và cũng là chỗ doanh nghiệp hay hiểu sai.

Điểm cần nhớ: “dán nhãn” không đồng nghĩa với “được phép vượt ngưỡng”. Ở một số hệ thống, việc dán nhãn là để công bố trạng thái chất, chứ không phải giấy phép. Nhầm lẫn giữa “phải dán nhãn” và “được miễn” là nguyên nhân phổ biến khiến hàng bị giữ ở cửa khẩu.

5. Trục thứ tư: nhãn và dấu hợp quy

Một lưu ý về ngôn ngữ nhãn: tuyệt đối không tự ghi “certified” hay “chứng nhận” nếu thực chất chỉ có báo cáo thử. Mỗi thị trường có cách diễn đạt hợp quy riêng, và ghi sai có thể bị coi là gây hiểu nhầm.

6. Bảng đối chiếu chi tiết sáu thị trường

Cách đọc bảng: bốn dòng đầu gần như trùng nhau, dòng “cơ chế” và “phạm vi” là nơi khác biệt. Nói cách khác, kết quả thử đi được khắp nơi, nhưng cách chứng minh và loại nhãn thì phải làm theo từng nơi.

7. Vì sao một số thị trường chỉ dừng ở 6 chất?

Nhật (J-Moss) và EAEU giữ ở mức 6 chất trong khi EU đã lên 10. Có hai lý do nguyên lý thường gặp:

• Triết lý quản lý: có nơi chọn cách “công bố để thị trường tự điều chỉnh” (dán nhãn) thay vì cấm tuyệt đối. J-Moss là ví dụ điển hình — trọng tâm là minh bạch thông tin chất.
• Nhịp cập nhật: các khối thương mại cập nhật danh mục chất theo lịch riêng. Khi EU thêm phthalate năm 2015, các thị trường khác mất thêm thời gian để hài hoà.

Vì vậy đừng giả định “các nước đi sau sẽ mãi giữ 6 chất”. Trung Quốc là ví dụ mới nhất cho thấy một thị trường có thể chuyển từ 6 lên 10 chất và siết thành bắt buộc — nên chiến lược an toàn là thiết kế theo 10 chất và theo dõi thay đổi của từng nơi.

8. Quy trình 5 bước khi bán hàng đi nhiều thị trường

1. Liệt kê thị trường đích cho từng mã hàng, kèm kênh bán (trực tiếp, nhập khẩu, sàn thương mại điện tử).
2. Xác định “mức chất” cao nhất phải đáp ứng (4, 6 hay 10) và lấy đó làm mục tiêu thiết kế.
3. Lập một bộ dữ liệu vật liệu chung ở cấp vật liệu đồng nhất, đủ để trả lời cho cả các chất 10 nhóm.
4. Đối chiếu miễn trừ riêng cho từng thị trường — miễn trừ không dùng chung.
5. Chuẩn bị nhãn và bản tuyên bố riêng cho từng thị trường, ghi rõ căn cứ pháp lý đã đối chiếu.

9. Năm hiểu sai phổ biến

1. “Đạt RoHS EU là bán được mọi nơi.” Không hẳn — thị trường 10 chất thì tiện, nhưng nơi yêu cầu nhãn riêng (Trung Quốc, Nhật) vẫn phải tuân thủ phần nhãn.
2. “6 chất là đủ cho tất cả vì đó là chuẩn quốc tế.” Sai — EU, Trung Quốc, Hàn Quốc đã ở mức 10 chất.
3. “Bắt buộc dán nhãn nghĩa là được phép vượt ngưỡng.” Sai — nhãn là công bố thông tin, không phải giấy phép.
4. “Miễn trừ dùng chung giữa các thị trường.” Sai — mỗi nơi có danh mục miễn trừ riêng và lịch cập nhật riêng.
5. “Số chất và mốc hiệu lực không đổi.” Sai — đây là các văn bản được sửa thường xuyên; phải kiểm tra lại theo từng lô hàng.

10. Câu hỏi thường gặp

Nếu đã đạt 10 chất theo EU thì có phải thử lại cho Trung Quốc không?

Thường không cần thử lại về mặt kỹ thuật, vì danh mục chất tương đồng và phương pháp dùng chung được. Nhưng phải đối chiếu lại ngưỡng, phạm vi sản phẩm và yêu cầu nhãn theo quy định Trung Quốc hiện hành.

J-Moss có phải là một bộ giới hạn chất bắt buộc như RoHS không?

Không theo cùng cách. J-Moss là hệ thống dán nhãn theo nhóm sản phẩm chỉ định: trọng tâm là công bố thông tin về hàm lượng chất, khác với cơ chế cấm đưa ra thị trường kiểu EU.

California khác các bang khác của Hoa Kỳ thế nào?

California có luật riêng về chất độc trong thiết bị điện tử, tập trung vào nhóm thiết bị có màn hình theo quy định, thay vì một bộ RoHS liên bang. Phạm vi và danh mục thiết bị cần đối chiếu văn bản hiện hành của bang.

Bảng này có thay thế việc đọc văn bản gốc không?

Không. Đây là khung để định hướng. Mọi số chất, mốc hiệu lực và yêu cầu nhãn phải được đối chiếu nguyên văn văn bản đang có hiệu lực ở từng thị trường trước khi áp dụng.

Nên thiết kế sản phẩm theo mức nào?

Theo mức cao nhất mà thị trường mục tiêu yêu cầu — thường là 10 chất — và giữ bộ dữ liệu vật liệu ở cấp vật liệu đồng nhất. Cách này giúp tái sử dụng dữ liệu khi mở thêm thị trường mới.

11. Kết luận

Sáu thị trường, sáu bộ quy định, nhưng cùng một lõi kỹ thuật: bốn kim loại nặng, ngưỡng 0,1 % (Cd 0,01 %), tính trên vật liệu đồng nhất. Khác biệt tập trung ở số chất (4, 6 hay 10), cơ chế thực thi (cấm, dán nhãn, khai báo) và loại nhãn.

Chiến lược thực dụng: thiết kế và thu thập dữ liệu theo mức 10 chất ở cấp vật liệu đồng nhất, rồi khoá riêng phần nhãn và tuyên bố cho từng thị trường. Như vậy doanh nghiệp chỉ phải làm một lần phần kỹ thuật, thay vì thử lại cho mỗi nơi.

Và nguyên tắc không thể bỏ: mọi chi tiết pháp lý phải đối chiếu nguyên văn văn bản hiện hành. Bảng đối chiếu giúp bạn biết cần đọc gì — không thay bạn đọc.

Nguồn tham khảo

• Chỉ thị 2011/65/EU (RoHS 2) và Chỉ thị (EU) 2015/863 — EU
• GB 26572-2025 và bộ nhãn SJ/T 11364 — Trung Quốc
• Quy định về tái chế thiết bị điện – điện tử và phương tiện (K-RoHS) — Hàn Quốc
• J-Moss (JIS C 0950) — Nhật Bản
• Quy định kỹ thuật của Liên minh Kinh tế Á-Âu về hạn chế chất trong sản phẩm điện – điện tử (dấu EAC)
• Luật về chất độc trong thiết bị điện tử (EWRA) — California, Hoa Kỳ

Bài viết liên quan

• RoHS và REACH khác nhau thế nào? Ngưỡng và nghĩa vụ khai báo
• RoHS cho dệt may, da giày, đồ chơi: khi nào không áp dụng?
• Dấu CE cho hàng điện tử: RoHS, EMC, LVD và WEEE
• RoHS vs EN 71-3 vs CPSIA: ba bộ giới hạn cho đồ chơi
• Bán hàng điện tử trên Amazon/eBay châu Âu: người bán nước ngoài phải chứng minh RoHS thế nào?
• RoHS là gì? Toàn tập về Chỉ thị 2011/65/EU và 10 chất bị hạn chế
• GB 26572-2025: tiêu chuẩn RoHS bắt buộc đầu tiên của Trung Quốc, hiệu lực 01/08/2027
• RoHS và ELV: hai bộ giới hạn chất khác nhau cho hàng điện tử và hàng ô tô
• 10 chất bị hạn chế theo RoHS: ngưỡng 0,1 % và 0,01 % áp dụng thế nào cho “vật liệu đồng nhất”?

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Số chất, ngưỡng, phạm vi và mốc hiệu lực của từng thị trường được nêu ở mức nguyên lý và cần đối chiếu nguyên văn văn bản hiện hành trước khi áp dụng cho sản phẩm cụ thể.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.

Nhãn RoHS của Trung Quốc là phần hay bị làm sai nhất — và cũng là phần bị nhìn thấy nhanh nhất khi hàng qua cửa khẩu hoặc lên kệ bán lẻ. Khác với EU (nơi dấu CE là kết quả của một quá trình đánh giá hợp quy), thị trường Trung Quốc yêu cầu doanh nghiệp công bố tình trạng chất độc hại ngay trên sản phẩm và trong tài liệu kèm theo, theo tiêu chuẩn SJ/T 11364.

Nếu bạn đã đọc bài về GB 26572-2025, bạn biết tiêu chuẩn bắt buộc mới của Trung Quốc đưa các yêu cầu nhãn này lên cấp tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc. Bài này đi sâu vào đúng phần đó: nhãn gồm những thành phần nào, đọc bảng công bố chất ra sao, nhãn EFUP nói lên điều gì, và vì sao khuôn nhãn in sẵn của nhiều doanh nghiệp Việt Nam cần cập nhật.

Một lưu ý trước khi đọc: đây là nội dung diễn giải để hiểu nguyên lý. Khi in nhãn cho một sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn SJ/T 11364-2024, hướng dẫn hiện hành của cơ quan quản lý Trung Quốc và yêu cầu cụ thể của nhà nhập khẩu.

1. Nhãn RoHS Trung Quốc gồm hai thành phần, không phải một

Nhiều người gọi chung là “nhãn RoHS Trung Quốc”, nhưng thực tế đây là một hệ công bố gồm hai thành phần tách biệt, thường xuất hiện ở hai nơi khác nhau:

Hai thành phần này bổ sung cho nhau: một cái trả lời câu hỏi “dùng được bao lâu thì an toàn”, cái kia trả lời câu hỏi “chất nào vượt ngưỡng”. Thiếu một trong hai, hồ sơ nhãn bị coi là chưa đầy đủ.

2. Bảng công bố chất: đọc đúng ký hiệu O và X

Bảng công bố chất (disclosure table) là phần kỹ thuật quan trọng nhất, vì nó căn cứ theo vật liệu đồng nhất — cùng cách tiếp cận với RoHS châu Âu. Bảng liệt kê từng chất và dùng hai ký hiệu quen thuộc:

Ba điểm cần nhớ về bảng này:

• Bảng được trình bày bằng tiếng Trung giản thể trong tài liệu sản phẩm, không phải tuỳ ý dịch sang ngôn ngữ khác.
• Ký hiệu “X” không phải là vi phạm — nó là công bố. Vi phạm chỉ phát sinh khi sản phẩm thuộc nhóm bắt buộc tuân thủ giới hạn mà vẫn vượt ngưỡng.
• Chữ “O” và “X” ở đây là ký hiệu đánh dấu, không phải chữ cái viết hoa của bảng chữ cái, nên không dịch và không thay bằng dấu tích/ô vuông.

3. Nhãn EFUP: vòng tròn hai mũi tên và con số ở giữa

EFUP (Environment-Friendly Use Period) là “chu kỳ sử dụng thân thiện môi trường”. Về bản chất, đây là khoảng thời gian mà các chất độc hại trong sản phẩm chưa có khả năng rò rỉ ra ngoài trong điều kiện sử dụng bình thường.

Quy ước nhãn EFUP mà doanh nghiệp cần nắm:

• Sản phẩm vượt ngưỡng một chất bất kỳ: dùng biểu tượng màu cam gồm hai mũi tên tạo thành vòng tròn, con số ở giữa là số năm EFUP (ví dụ vòng tròn ghi 10 nghĩa là chu kỳ 10 năm tính từ ngày sản xuất).
• Sản phẩm không vượt ngưỡng chất nào: có thể dùng nhãn EFUP đặc biệt mang chữ “e” để chỉ rằng toàn bộ các chất trong nhóm hạn chế đều dưới ngưỡng.
• Cách tính EFUP được quy định trong một tiêu chuẩn hướng dẫn riêng (nhóm SJ/Z); doanh nghiệp cần đối chiếu bản hiện hành khi xây dựng cơ sở tính cho sản phẩm của mình.

Điểm dễ nhầm: nhãn EFUP không phải là “hạn sử dụng” theo kiểu thực phẩm, và cũng không phải là thời hạn bảo hành. Nó là một tuyên bố về mức độ an toàn hoá chất theo thời gian. Ghi sai con số — hoặc copy nhãn EFUP của sản phẩm khác — là kiểu sai bị phát hiện nhanh nhất.

4. Khi nào phải ghi thêm ngày sản xuất

Vì EFUP được tính từ ngày sản xuất, nên trong một số trường hợp sản phẩm phải ghi thêm ngày sản xuất trên nhãn — cụ thể khi chu kỳ EFUP ngắn hơn tuổi thọ thiết kế của sản phẩm. Ngày được ghi theo dạng ngày/tháng/năm, với năm đủ bốn chữ số.

Đây là chi tiết ít được chú ý nhưng lại quan trọng khi hàng lưu kho lâu: nếu chỉ có vòng tròn EFUP mà không có mốc ngày, người kiểm tra không xác định được sản phẩm đã “chạy” được bao nhiêu năm trong chu kỳ an toàn. Doanh nghiệp nên thống nhất với nhà in và nhà nhập khẩu về trường hợp cụ thể của mình, và đối chiếu lại quy định nhãn hiện hành.

5. SJ/T 11364-2024: bản hiện hành và những gì cần kiểm

Trước đây, các yêu cầu nhãn của Trung Quốc nằm trong bản SJ/T 11364-2014 — phiên bản được dùng phổ biến trong gần một thập kỷ. Khi GB 26572-2025 ra đời, nội dung nhãn được tích hợp và cập nhật, gắn với bản SJ/T 11364-2024.

Vì đây là tiêu chuẩn ngành điện tử (“SJ/T”), doanh nghiệp cần hiểu đúng bản chất: bản thân SJ/T 11364 là tiêu chuẩn khuyến nghị, nhưng khi được GB 26572-2025 viện dẫn, việc tuân thủ nhãn trở thành một phần của nghĩa vụ bắt buộc. Nói cách khác: đường dẫn pháp lý đi qua GB, còn chi tiết kỹ thuật để in nhãn nằm ở SJ/T.

Khi chuyển từ bản 2014 sang bản 2024, doanh nghiệp nên rà lại tối thiểu bốn điểm: danh mục chất trên bảng công bố, quy cách và kích thước biểu tượng EFUP, cách ghi ngày sản xuất, và yêu cầu về ngôn ngữ/định dạng tài liệu kèm theo. Các chi tiết cụ thể của bản 2024 cần đối chiếu nguyên văn tiêu chuẩn — bài viết này không thay thế bản gốc.

6. Sáu chất hay mười chất trên bảng?

Đây là điểm chuyển tiếp lớn nhất và cũng là lỗi in ấn phổ biến nhất.

Rất nhiều khuôn nhãn và mẫu bảng in sẵn tại Việt Nam vẫn theo bảng 6 chất của GB/T 26572-2011. Khi GB 26572-2025 có hiệu lực, bảng công bố cần mở rộng thành 10 dòng chất. Đây là việc nhỏ về kỹ thuật nhưng nằm ở khâu in ấn — nên rất dễ bị bỏ sót cho tới khi bị nhà nhập khẩu nhắc.

7. Sản phẩm nào phải dán nhãn?

Cần tách bạch hai khái niệm thường bị gộp làm một:

Nói cách khác: nhãn áp cho hầu hết sản phẩm điện – điện tử lưu thông trên thị trường Trung Quốc, còn nghĩa vụ đạt giới hạn chất chỉ bắt buộc với nhóm sản phẩm nằm trong danh mục quản lý hợp quy (danh mục do cơ quan quản lý công bố, gồm các nhóm quen thuộc như máy tính, thiết bị hiển thị, điện thoại, tủ lạnh, máy giặt, điều hoà, máy in… — danh mục đầy đủ cần đối chiếu bản hiện hành).

Hệ quả thực tế: đừng suy ra “sản phẩm tôi không thuộc danh mục nên không cần nhãn”. Không thuộc danh mục chỉ miễn cho bạn nghĩa vụ đạt giới hạn chất, chứ không bỏ được nghĩa vụ nhãn.

8. Năm lỗi thường gặp khi in nhãn

1. Dùng bảng 6 chất trong khi khuôn mẫu mới yêu cầu 10 chất.
2. Ghi sai con số EFUP — copy từ sản phẩm khác, hoặc không có cơ sở tính theo tiêu chuẩn hướng dẫn.
3. Thiếu bảng công bố trong tài liệu — chỉ dán nhãn trên máy mà quên bảng trong hướng dẫn.
4. Dịch bảng sang ngôn ngữ khác hoặc trình bày lại bằng ký hiệu tự chế, trong khi yêu cầu là bảng tiếng Trung giản thể với ký hiệu O/X.
5. Biểu tượng EFUP sai quy cách — sai tỉ lệ vòng tròn, sai màu (cam/đen), hoặc in quá nhỏ tới mức không đọc được.

9. Câu hỏi thường gặp

Nhãn RoHS Trung Quốc có giống dấu CE không?

Không. Dấu CE là kết quả của một quá trình đánh giá hợp quy và thể hiện sản phẩm đáp ứng các chỉ thị áp dụng. Nhãn RoHS Trung Quốc (EFUP + bảng công bố) là công cụ công bố thông tin, cho biết tình trạng chất độc hại và chu kỳ an toàn — chứ không tự nó chứng nhận sản phẩm đạt hay không đạt một chỉ thị nào.

Chỉ dán nhãn EFUP trên sản phẩm đã đủ chưa?

Chưa. Nghĩa vụ nhãn gồm cả bảng công bố chất trong tài liệu kèm theo. Trên thực tế, nhiều lô hàng bị nhắc vì có nhãn trên máy nhưng thiếu bảng trong hướng dẫn.

Sản phẩm đạt chuẩn EU có phải làm lại nhãn không?

Có. Đạt RoHS EU thì phần “chất” gần như dùng lại được (với điều kiện đã kiểm cả bốn phthalate), nhưng phần nhãn EFUP và bảng công bố là yêu cầu riêng của Trung Quốc, không có ở EU.

Bảng công bố ghi “X” có nghĩa sản phẩm bị cấm bán không?

Không. “X” chỉ là công bố rằng chất đó vượt ngưỡng ở mức vật liệu đồng nhất. Sản phẩm chỉ vi phạm khi thuộc nhóm bắt buộc tuân thủ giới hạn mà vẫn vượt ngưỡng, hoặc khi thiếu nhãn/công bố đúng quy định.

Nhãn có cần cập nhật trước mốc 01/08/2027 không?

Nên làm sớm. Nhà nhập khẩu Trung Quốc thường yêu cầu chứng từ và nhãn mới từ 6–12 tháng trước mốc hiệu lực, tức là ngay trong 2026. Việc cập nhật khuôn nhãn nên bắt đầu từ khâu thiết kế bao bì.

10. Kết luận

Nhãn RoHS Trung Quốc không phải một biểu tượng duy nhất, mà là một hệ công bố gồm nhãn EFUP trên sản phẩm và bảng công bố chất trong tài liệu. Hiểu đúng cơ chế này giúp doanh nghiệp tránh được lỗi phổ biến nhất: coi nhãn Trung Quốc như dấu CE của châu Âu.

Ba việc nên làm ngay: một, rà lại khuôn nhãn hiện tại xem đang theo bảng 6 hay 10 chất; hai, kiểm tra nhãn EFUP và cơ sở tính số năm; ba, bảo đảm tài liệu kèm sản phẩm có bảng công bố đúng định dạng. Tất cả đều nên đối chiếu với bản SJ/T 11364-2024 hiện hành và xác nhận với nhà nhập khẩu Trung Quốc.

Nguồn tham khảo

• SJ/T 11364 — Marking for the Restriction of the Use of Hazardous Substances in Electrical and Electronic Products (tiêu chuẩn ngành điện tử Trung Quốc; bản 2014 và bản 2024)
• GB/T 26572-2011 và GB 26572-2025 — yêu cầu giới hạn chất trong sản phẩm điện và điện tử
• Tiêu chuẩn hướng dẫn tính chu kỳ sử dụng thân thiện môi trường (nhóm SJ/Z) — cần đối chiếu bản hiện hành
• Tài liệu giới thiệu về nhãn EFUP và bảng công bố chất của các tổ chức chứng nhận quốc tế

Bài viết liên quan

• RoHS và REACH khác nhau thế nào? Ngưỡng và nghĩa vụ khai báo
• Báo cáo RoHS cũ còn dùng được không, khi nào phải thử lại?
• Tem nhãn RoHS thế nào là đúng, từ nào gây hiểu nhầm?
• J-Moss (Nhật) và K-RoHS (Hàn Quốc) khác EU ở điểm nào
• GB/T 39560 — bộ phương pháp thử RoHS Trung Quốc chỉ định duy nhất
• Thông tư 30/2011/TT-BCT và RoHS châu Âu: tuân thủ cả hai thế nào
• GB 26572-2025: tiêu chuẩn RoHS bắt buộc đầu tiên của Trung Quốc, hiệu lực 01/08/2027
• RoHS là gì? Toàn tập về Chỉ thị 2011/65/EU và 10 chất bị hạn chế

Trao đổi thêm

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết này là nội dung diễn giải do chúng tôi tự biên soạn; không phải tư vấn pháp lý. Các mô tả về nhãn EFUP và bảng công bố chất được tóm lược để giúp hiểu nguyên lý, có thể rút gọn so với nguyên văn tiêu chuẩn.

Trước khi áp dụng cho một sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu bản tiêu chuẩn gốc SJ/T 11364-2024 và các văn bản/tiêu chuẩn liên quan hiện hành, đồng thời xác nhận với nhà nhập khẩu hoặc đơn vị thử nghiệm được công nhận tại Trung Quốc.

Xem thêm: Chính sách bản quyền & Miễn trừ trách nhiệm của ticforall.com.